None

          Dzień Weterana Działań Poza Granicami Państwa jest stosunkowo nowym świętem w polskim kalendarzu. Ustanowił je Sejm RP w 2011 roku, na mocy Ustawy o weteranach działań poza granicami państwa. Po raz pierwszy oficjalnie obchodziliśmy je 29 maja 2012 roku. Warto podkreślić, że jest ono zbieżne  z Międzynarodowym Dniem Uczestników Misji Pokojowych Organizacji Narodów Zjednoczonych. To ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne międzynarodowe święto zostało ustanowione 11 grudnia 2002 r.. Dzień ten po raz pierwszy obchodzony był w roku 2003, w rocznicę powstania Organizacji Narodów Zjednoczonych Nadzoru Rozejmu (UNTSO) w 1948 roku w celu monitorowania zawieszenia broni po zakończeniu w tym samym roku wojny izraelsko-arabskiej, która była pierwszą w historii misję pokojową ONZ. Zbliżające się święto jest okazją do przypomnienia historii polskich działań mających na celu uhonorowanie weteranów.

 

Dawniej słowo weteran kojarzone było ze starym, wysłużonym żołnierzem lub uczestnikiem działań zbrojnych. W przedwojennej Polsce przejęło się określać tym mianem osoby biorące udział w powstaniach narodowych, w szczególności zaś uczestników Powstania Styczniowego. Takiemu stanowi rzeczy sprzyjał fakt, że wciąż żyli uczestnicy tych wydarzeń a ich historie były jedną z podstaw budowy etosu odrodzonego wojska polskiego. Odzyskania przez Polskę niepodległości po zakończeniu I wojny światowej dożyła liczna grupa uczestników XIX-wiecznych powstań narodowych. Ich poświęcenie zostało docenione przez ówczesne władze RP z Józefem Piłsudskim na czele. W myśl wydanego 21 stycznia 1919 r. specjalnego rozkazu Naczelnika Państwa weteranów powstania uznano za żołnierzy Wojska Polskiego. W grudniu tego roku specjalna komisja przyznała prawa weteranów 3644 osobom. Na mocy ustawy z 2 sierpnia 1919 r. weteranom powstań z 1831 i 1863 r. przysługiwało prawo pobierania stałej pensji, a pół roku później wszystkich żyjących uczestników zrywów narodowych awansowano na pierwszy stopień oficerski. Dodatkowo w 1922 r. ukazał się Przepis ubioru weteranów 1863 r. określający dokładnie krój i kolory munduru dla weteranów. W okresie międzywojennym nie zostało ustanowione żadne oficjalne święto na wzór tego z 29 maja. Nie oznacza to, że nie mieli oni okazji aby świętować z towarzyszami broni i pozostałymi rodakami. Weterani byli najważniejszymi gośćmi podczas najważniejszych świąt i uroczyści państowych. Patronami wielu jednostek byli dowódcy oddziałow postańczych a uówczesne wojsko utrzymywało bliski kontak z uczestnikami walk o niepodległość. Warto wspomnieć, że pięć jednostek wojskowych zostało nazwanych imieniem dowódców powstańczych. Byłych powstańców można było spotkać także podczas uroczystości nadania ulicom, palcom czy szkołom imion dowódców wspomnianych zrywów narodowych.

 

Nowy etap w historii polski, zapoczątkowany zakończeniem II wojny światowej nie oznaczał, naturalnego jak by się mogło wydawać, kontynuowania tradycji stosowania określenia weteran. Powody tego były dwojakie. Po pierwsze po zakończeniu działań wojennych za aprobatą ówczesnych władz pojawiło się pochodzące z języka francuskiego określenie kombatant, odnoszące się do uczestników niedawno zakończonego konfliktu. W świadomości społecznej Polaków z czasem zaczęło obejmować ono wszystkich żołnierzy biorących udział w działaniach zbrojnych. Rozróżnienia kombatanta i weterana nie ułatwia także ich zamienne stosowanie w oficjalnym obiegu. Przykładem jest święto obchodzone corocznie 1 września - Dzień Weterana Walk o Niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej, kiedy to oddajemy hołd obrońcom Ojczyzny. Zostało ono ustanowione na mocy zmiany ustawy o kombatantach. Po drugie, coraz liczniejsze powojenne zaangażowanie Polski w misje i operacje poza granicami kraju powodowało, że historyczne określenie weteran, nie odpowiadało jego pierwotnemu znaczeniu.

Ponad 65-letnia historia zaangażowania polskich sił zbrojnych w tego typu działania, nie będące według obowiązującego prawa stanem wojny, stworzyło nową kategorię weteranów. Miano weteran działań poza granicami państwa wprowadziła i unormowała jednak dopiero ustawa z 2011 r. Na jej mocy wprowadzono też ich święto - Dzień Weterana Działań Poza Granicami Państwa obchodzone corocznie w dniu 29 maja. Dziś mianem tym określamy w Polsce zarówno żołnierzy służących na misjach i operacjach poza granicami państwa w ramach np. ONZ, NATO i Unii Europejskiej, ale też uczestników grup ratowniczych Państwowej Straży Pożarnej, kontyngentów Policji i Straży Granicznej, czy też innych funkcjonariuszy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Od początku Dzień Weterana Działań Poza Granicami Państwa miał być i jest świętem jednoczącym wszystkich żołnierzy i funkcjonariuszy służb mundurowych oraz osób cywilnych, którzy z polecenia Rzeczypospolitej, wypełniali swoje obowiązki służbowe poza jej granicami. Sprzyjać temu miał fakt, organizowania centralnych obchodów w innych miastach. Od 2012 roku gospodarzami centralnych obchodów Dnia Weterana była Warszawa (dwa razy), Wrocław, Szczecin, Bydgoszcz, Giżycko, Kielce oraz Rzeszów. W kolejne edycji obchodów święta angażuję się też coraz więcej mieszkańców oraz członków organizacji pozarządowych działających na rzecz weteranów. Oprócz centralnych obchodów Dnia Weterana corocznie na terenie całego kraju organizowane są lokalne uroczystości honorujące uczestników misji zagranicznych. Biorą w nich udział żołnierze i funkcjonariusze, którzy nie mogą przybyć na centralne uroczystości. Prym wiodą tu garnizony z których wywodzą się największe grupy weteranów. Niech udział Polaków w obchodach Dnia Weterana Działań Poza Granicami Państwa będzie widoczną miarą szacunku i wsparcia dla przedstawicieli służb mundurowych, którzy swoją codzienną służbą, często daleko poza granicami naszego kraju, dbają oto aby nasza Ojczyzna pozostała wolna od zagrożeń otaczającego świata.