MISJA NARODÓW ZJEDNOCZONYCH NA RZECZ REFERENDUM W SAHARZE ZACHODNIEJ

11 zdjęć w galerii
Autor zdjęcia: Zdjęcia ze zbiorów Sławomira Zdunka
Przedstawiciele Sił Zbrojnych RP w Misji Narodów Zjednocznych Na Rzecz Referendum w Saharze Zachodniej
Teren Sahary Zachodniej po wycofaniu się stamtąd Hiszpanów w 1976 r. stał się kością niezgody pomiędzy Maroko, Mauretanią, oraz także Frontem POLISARIO. Przedłużający się spór o ten region doprowadził do interwencji Organizacji Narodów Zjednoczonych, która powołała specjalną misję w celu przeprowadzenia referendum mającego określić przyszłość Sahary Zachodniej. W jej działaniach od 1991 r. uczestniczy także Rzeczpospolita Polska.

            Będąca dawną kolonią hiszpańską Sahara Zachodnia w latach 70-tych XX w. stała się terenem spornym pomiędzy Maroko, Mauretanią i utworzonym w 1973 r. separatystycznym ugrupowaniem zwanym Ludowym Frontem Wyzwolenia As-Sakijja al-Hamra i Rio de Oro Frente (POLISARIO), wspieranym przez Algierę. W 1975 r. Międzynarodowy Trybunał w Hadze a następnie Rada Bezpieczeństwa ONZ zaleciły konieczność przeprowadzenia referendum w sprawie samookreślenia się mieszkańców Sahary Zachodniej. Sytuacja była jednak trudna do rozwiązania ponieważ w regionie dochodziło do częstych starć zbrojnych. Dodatkowo król Maroka doprowadził do przerzutu na sporne terytorium 300 tysięcy Marokańczyków tym samym jeszcze bardziej utrudniając stabilizację na spornym terytorium. Ostatecznie nie chcąc doprowadzić do wojny z Marokiem Hiszpanie opuścili swoją kolonię w 1976 r. a z podobnego powodu w 1979 r. z roszczeń do tego obszaru zrezygnowała także Mauretania. W 1985 r. zainicjowana została misja dobry usług ONZ, która we współpracy z Organizacją Jedności Afrykańskiej doprowadziła ostatecznie 30 sierpnia 1988 r. do opisania porozumienia pokojowego między Maroko a POISARIO. W celu zorganizowania plebiscytu mającego zadecydować o przyszłości regionu rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ z 29 kwietnia 1991 r. powołana została Misja Narodów Zjednoczonych Na Rzecz Referendum W Saharze Zachodnie (MINURSO). Główne zadnia misji, składającej się z przedstawicieli prawie 30 krajów, to: monitorowanie porozumienia o przerwaniu wojsk; weryfikacja redukcji sił marokańskich; monitorowani koncentracji sił stron konfliktu w określonych miejscach; nadzorowanie wymiany jeńców wojennych; nadzorowanie realizacji programu repatriacji; nadzorowanie rejestracji wyborców (do chwili zawieszenia procesu rejestracji). Wobec rozbieżności stron konfliktu co do podziału terytorialnego Sahary Zachodniej działalność misji nie został rozwinięta zgodnie opracowanym wcześniej planem i funkcjonuje do dziś w formie szkieletowej misji obserwacyjnej opartej o funkcjonowanie posterunków i działania obserwatorów ONZ.  

            Od początku misji biorą w niej udział Polacy. Początkowo planowano Polsce powierzyć zadanie stworzenia batalionu logistycznego, który miał zabezpieczyć pod tym względem działanie MINURSO. Ostatecznie wobec zaistniałej sytuacji politycznej w regionie nasz kraj ograniczył się do wysłania obserwatorów, którzy pełnili m funkcje oficerów logistyki czy też zastępców szefów sektorów. Co roku Polska wystawja jednego obserwatora, który pełni swoje zadania przez rok.

Zdjęcia ze zbiorów Sławomira Zdunka