ŚWIADCZENIA RZECZOWE

Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej świadczenia na rzecz obrony Państwa to obowiązek każdego obywatela. Wyróżniamy dwa rodzaje świadczeń: osobiste i rzeczowe. Niniejszy artykuł udziela odpowiedzi na najczęściej zadawane w przestrzeni publicznej  pytania.
 
 
Czy świadczenia rzeczowe dotyczą każdego?
 
Jak wynika z obowiązujących przepisów prawa, świadczenia rzeczowe polegają na oddaniu w używanie przez urzędy, instytucje państwowe, przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, jak również przez osoby fizyczne posiadanych nieruchomości (np. budynków, parkingów, pomieszczeń magazynowych, hal) i rzeczy ruchomych (pojazdów samochodowych, przyczep, naczep, wszelkiego rodzaju maszyn) na cele przygotowania obrony Państwa.
 
Kiedy wojsko może zabrać samochód?
 
Wykonanie świadczeń rzeczowych dotyczy przeznaczenia przedmiotu świadczeń w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Posiadacz np. pojazdu może być również wezwany w czasie pokoju w celu sprawdzenia gotowości mobilizacyjnej Sił Zbrojnych prowadzonej w ramach ćwiczeń wojskowych oraz w celu zwalczania klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków. W praktyce dostarczone do jednostki wojskowej pojazdy nie są odbierane posiadaczom,
a jedynie odnotowuje się ich przybycie i zwalnia niezwłocznie po wypełnieniu dokumentów.
 
Czy pandemia może być podstawą do zabrania samochodu?
 
Ogłoszenie pandemii nie daje powodu do przejęcia pojazdu przez Siły Zbrojne.
 
O jakie narzędzia, pojazdy, maszyny, budynki, pomieszczenia może się upomnieć wojsko? Czym szczególnie zainteresowane są Siły Zbrojne?
W obszarze naszego zainteresowania są wszystkie rodzaje środków transportowych, jak również maszyn – począwszy od motocykli, poprzez samochody terenowe, ciężarowe, przyczepy (naczepy) kończąc na żurawiach. Interesują nas  także wszelkiego rodzaju nieruchomości (np. budynki, hale magazynowe, parkingi, hale warsztatowe).
 
Na jaki czas wojsko może przejąć auto?
 
Świadczenia rzeczowe mogą być pobrane i używane:
 
- w czasie pokoju:
  • do 48 godzin - w celu sprawdzenia gotowości mobilizacyjnej Sił Zbrojnych
  • do 7 dni - w związku z ćwiczeniami wojskowymi lub ćwiczeniami w jednostkach przewidzianych do militaryzacji
  • do 24 godzin – w związku z ćwiczeniami w obronie cywilnej lub ćwiczeniami praktycznymi w zakresie powszechnej samoobrony
- w razie ogłoszenia mobilizacji lub w czasie wojny - do ustania potrzeby używania.
 
W jaki sposób wojsko może przejąć samochód?
 
Odbywa się to w ten sposób, że zgodnie z zapotrzebowaniem złożonym przez dowódcę jednostki wojskowej, wojskowy komendant uzupełnień występuje z wnioskiem do organu samorządu terytorialnego o przeznaczenie danego rodzaju środka transportowego na rzecz Sił Zbrojnych. Wójt, burmistrz (prezydent miasta) wszczyna postępowanie administracyjne na podstawie otrzymanego wniosku. W tym momencie wysyłane jest do posiadacza zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego. Następnie wydana zostaje decyzja administracyjna w sprawie przeznaczenia danej rzeczy ruchomej bądź nieruchomości na rzecz konkretnej jednostki wojskowej. Od takiej decyzji przysługuje odwołanie wniesione w ciągu 14 dni.
 
Czy należy się odpłatność za przejęcie przedmiotu świadczeń? Nic za darmo, prawda? Nie jest tak, że wojsko sobie bierze, a potem oddaje.
 
Tak. Zgodnie z przepisami za używanie przedmiotu świadczeń należy się ryczałt za każdą rozpoczętą dobę. Wykaz wysokości stawek ryczałtu określa   Rozporządzenie RM z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. z 2004 r. Nr 181 poz. 1872 z późn. zm.). Te stawki podlegają corocznej waloryzacji. I tak np. w tym roku za oddanie pojazdu ciężarowego o ładowności powyżej 8 ton przysługuje ryczałt w wysokości 410,94 zł. Posiadaczowi, który udostępnił przedmiot świadczeń przysługuje również odszkodowanie w razie jakiegokolwiek uszkodzenia, zniszczenia, utraty lub szkody wynikłe z nieprawidłowego używania zgodnie z właściwościami lub przeznaczeniem.
 
Czy istnieje obowiązek informowania  o sprzedaży pojazdu?
 
Tak. Posiadacze, wobec których wydano decyzję administracyjną
o przeznaczeniu przedmiotu świadczeń, są zobowiązani w ciągu 3 dni poinformować wójta, burmistrza (prezydenta miasta) o zbyciu, zmianie tytułu własności oraz zmianie przeznaczenia przedmiotu świadczeń.
 
ŚWIADCZENIA OSOBISTE
 
Przedmioty to jedno, ale ważniejszy wydaje się kapitał ludzki. Czy każdego dotyczą świadczenia osobiste?
 
Na osoby, które posiadają obywatelstwo polskie, ukończyły 16 lat, a nie przekroczyły 60 roku życia, może być nałożony obowiązek świadczeń osobistych, który polega na wykonywaniu różnego rodzaju prac doraźnych na rzecz przygotowania obrony państwa, albo zwalczania klęsk żywiołowych
i likwidacji ich skutków.
 
Czy należy się odpłatność za wykonanie świadczenia osobistego?
 
Tak. Za wykonanie świadczenia osobistego przysługuje ryczałt godzinowy. Przysługują również należności związane z nieotrzymaniem wynagrodzenia od pracodawcy w związku z wykonywaniem świadczenia w czasie pracy lub podczas urlopu wypoczynkowego. Zwracany jest również koszt przejazdu do miejsca wykonania świadczenia.
 
 Jaki jest czas wykonania świadczeń osobistych?
 
- w czasie pokoju:
  • do 12 godzin - ogólnie
  • do 48 godzin – kurierzy oraz osoby doprowadzające i obsługujące przedmioty świadczeń rzeczowych
- w razie ogłoszenia mobilizacji lub w czasie wojny - do 7 dni.
 
Czy jest jakiś katalog prac przewidzianych do wykonania w ramach świadczeń osobistych? Czy są zawody bardziej potrzebne?
 
Nie. Przepisy prawa nie przewidują określonego katalogu prac przewidzianych do wykonania w ramach świadczeń osobistych. W zależności od potrzeb jednostki wojskowej, dowódca w takim zakresie składa zapotrzebowanie do wojskowego komendanta uzupełnień. To może być każdy rodzaj profesji przydatnej w wojsku w takim momencie (np. kierowca, fotograf, fryzjer, lekarz, mechanik).