szczepienia przeciwko koronawirusowi

Szczepienia przeciwko koronawirusowi - pytania i odpowiedzi

Autor zdjęcia: WCKM
Wojskowe Centrum Kształcenia Medycznego opracowało materiał na temat szczepień przeciwko koronawirusowi.
SZCZEPIENIA PRZECIWKO KORONAWIRUSOWI - PYTANIA I ODPOWIEDZI

Jaka szczepionka jest dostępna w Polsce?
- Polski rząd podpisał umowy na zakup szczepionek przeciwko COVID-19 z pięcioma dostawcami (Astra Zeneca, Janssen Pharmaceutica NV, Pfizer/BioNTech, CureVac i Moderna).
Na chwilę obecną szczepionką, która 21 grudnia 2020 r. uzyskała pozytywną opinię Europejskiej Agencji Leków i została dopuszczona do obrotu jest szczepionka firmy Pfizer/BioNTech (nazwa handlowa Comirnaty).

Czym charakteryzuje się szczepionka firmy Pfizer/BioNTech?
- Jest to szczepionka mRNA. Składa się ona z mRNA (informacyjnego kwasu rybonukleinowego) zamkniętego w kapsułce z nanocząsteczek lipidowych, która umożliwia przetransportowanie mRNA do wnętrza komórki.  mRNA koduje białko „kolca” wirusa SARS-CoV-2. Po wniknięciu mRNA do komórki odczytuje ona informacje zawartą w mRNA i jest w stanie sama produkować białko „kolca”. Wtedy układ odpornościowy rozpoznaje wyprodukowane białko jako obce i wytwarza przeciwciała oraz aktywuje limfocyty T. Dzięki temu, gdy zetkniemy się z wirusem, nasz układ odpornościowy rozpozna go i będzie umiał się bronić.

Czy przyjęcie szczepionki może wywołać COVID-19?
- Nie. Szczepionka nie zawiera żywego wirusa i nie może wywołać objawów COVID-19.
 
Czy szczepionka wykorzystująca mRNA może wpłynąć na materiał genetyczny człowieka?
- Nie. mRNA nie dostaje się do jądra komórkowego i nie łączy się z zawartym w nim DNA (materiałem genetycznym). Cząsteczka mRNA jest bardzo nietrwała, po wytworzeniu kodowanego przez nią białka ulega szybkiej degradacji.
 
Czy szczepionka przeszła wszystkie fazy badań klinicznych?
- Szczepionka przeciwko COVID-19 została opracowana zgodnie z tymi samymi wymogami dotyczącymi jakości, bezpieczeństwa i skuteczności jak w przypadku innych produktów leczniczych. Skrócone zostały procedury rejestracyjne natomiast przed dopuszczeniem do obrotu szczepionka przeszła: badania przedkliniczne, badania I, II oraz III fazy.
 
Jak duża była grupa ochotników w badaniach klinicznych?
- W badaniu uczestniczyło około 44 000 osób. Połowa z uczestników otrzymała szczepionkę, a druga połowa zastrzyk niezawierający szczepionki (placebo).
 
Kto wg zaleceń producenta może być zaszczepiony?
- Osoby, które ukończyły 16 rok życia i starsze.
 
Czy kobiety w ciąży mogą być zaszczepione?
- Na tę chwilę jest za mało danych dotyczących stosowania szczepionki u kobiet w ciąży. Przeprowadzone badania na zwierzętach nie wykazały szkodliwego wpływu na ciężę, rozwój zarodka  i płodu lub rozwój pourodzeniowy.  
Z powodu braku badań klinicznych w tej grupie pacjentek nie zaleca się szczepienia w okresie ciąży. Podanie szczepionki Comirnaty można rozważyć jeśli korzyści przewyższają potencjalne ryzyko dla matki i płodu.
 
Czy podczas karmienia można przyjąć szczepionkę?
- Nie ma badań dotyczących przechodzenia szczepionki do mleka matki. Z tego powodu nie zaleca się szczepienia w okresie karmienia piersią.
 
Jak wygląda cykl szczepień?
- Składa się z dwóch dawek - podanych odstępie minimum 21 dni.
 
Czy zachodzi potrzeba modyfikacji dawki/ odstępu między dawkami u osób starszych > 65 roku życia.
- Nie
 
Jak podaje się szczepionkę?
- Domięśniowo- w mięsień naramienny.
 
Jak należy zachować się po szczepieniu?
- Po podaniu szczepionki należy pozostać pod obserwacją przez 15 minut.
 
Czy przeziębienie jest przeciwwskazaniem do szczepienia?
- Wg zaleceń producenta łagodna infekcja i/lub niewielki wzrost temperatury ciała nie jest wskazaniem do przesunięcia szczepienia. Natomiast szczepienie należy odroczyć gdy występuje ciężka choroba przebiegająca z gorączką bądź występuje ostra infekcja.
 
Jakie są przeciwwskazania do szczepienia?
- Nadwrażliwość na substancję czynną bądź substancje pomocnicze użyte w szczepionce.
Osoby, u których wystąpił wstrząs anafilaktyczny po 1 dawce szczepionki Comirnaty nie powinny otrzymać drugiej dawki.
 
Czy osoby, które przebyły COVID-19 powinny też się szczepić?
- Tak. Przebycie COVID-19 nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia. Można natomiast rozważyć odroczenie szczepienia o 2-3 miesiące z uwagi na obecność przeciwciał chroniących przed powtórnym zachorowaniem.
 
Czy należy oznaczyć poziom przeciwciał przeciw SARS-CoV-2 przed szczepieniem?
- Kwalifikacja do szczepień nie wymaga oznaczenia poziomu przeciwciał. Dodatni wynik poziomu przeciwciał nie jest również przeciwwskazaniem do szczepienia.
 
W jakich grupach pacjentów należy zachować specjalne środki ostrożności?
- Z uwagi na fakt, że zastrzyk podawany jest domięśniowo należy zachować ostrożność u osób z zaburzeniami krzepnięcia krwi, małopłytkowością bądź przyjmujących leki przeciwzakrzepowe- istnieje u nich ryzyko wystąpienia krwawienia lub siniaków.
 
Czy osoby z obniżoną odpornością bądź przyjmujące leczenie immunosupresyjne mogą się zaszczepić?
- Tak, natomiast skuteczność szczepionki Comirnaty może być mniejsza.
 
Jakie działania niepożądane mogą wystąpić po szczepieniu?
- Jak po każdym innym szczepieniu mogą wystąpić działania niepożądane- mają one zwykle łagodny bądź umiarkowany przebieg i ustępują w ciągu kilku dni od podania szczepionki. Poniżej najczęściej występujące działania niepożądane:
- Ból w miejscu wstrzyknięcia > 80%
- Zmęczenie > 60%
- Ból głowy > 50%
- Ból mięśni i dreszcze >30%
- Ból stawów >20%
- Gorączka i obrzęk w miejscu wstrzyknięcia >10%
 
Kiedy uzyskujemy odporność po szczepieniu?
- 7 dni po przyjęciu 2 dawki
 
Jaka jest skuteczność szczepionki?
- W badaniach klinicznych potwierdzono 95% skuteczność szczepionki w ochronie przed wystąpieniem objawów COVID-19.
 
Jak długo utrzyma się odporność po szczepieniu?
- Na tę chwilę nie jest to wiadome. Osoby zaszczepione w badaniu klinicznym będą obserwowane przez 2 lata w celu zebrania informacji na ten temat.
 
 Czy wszystkie chętne osoby mogą się zaszczepić w pierwszym wolnym terminie?
 - Niestety nie, placówki medyczne nie są w stanie zaszczepić od razu wszystkich chętnych osób. W oparciu m.in. o narażenie zawodowe i grupy ryzyka zdrowotnego wyłoniono kilka etapów szczepień.
 Etap 0:
 - pracownicy sektora ochrony zdrowia
 - pracownicy Domów Pomocy Społecznej
 - pracownicy Miejskich Ośrodków Pomocy Społecznej
 - Personel pomocniczy i administracyjny w placówkach medycznych oraz stacjach sanitarno-epidemiologicznych
 Etap I:
 - pensjonariusze Domów Pomocy Społecznej oraz Zakładów Opiekuńczo-Leczniczych, pielęgnacyjno-opiekuńczych i innych miejsc stacjonarnego pobytu
 - osoby powyżej 60 roku życia w kolejności od najstarszych
 - służby mundurowe
 - nauczyciele
 Etap II:
 - osoby w wieku poniżej 60 roku życia z chorobami przewlekłymi zwiększającymi ryzyko ciężkiego przebiegu COVID-19, albo w trakcie diagnostyki i leczenia, wymagającego wielokrotnego lub ciągłego kontaktu z placówkami ochrony zdrowia
 - osoby bezpośrednio zapewniające funkcjonowanie podstawowej działalności państwa i narażone na zakażenie ze względu na częste kontakty społeczne
 Etap III
 - przedsiębiorcy i pracownicy sektorów zamkniętych na mocy rozporządzeń ws. Ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii
 - powszechne szczepienia pozostałej części populacji dorosłej.

 
Źródło: