Historia BLMW

Na początku lat 90-tych w Dowództwie Marynarki Wojennej rozpoczęto prace nad wprowadzeniem nowej, dostosowanej do struktur NATO, organizacji lotnictwa morskiego. Ich efektem było utworzenie z dniem 1 listopada 1994 roku Dowództwa Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej w Gdyni Babich Dołach. Na początku 1995 roku rozpoczęto proces przeformowania jednostek lotnictwa morskiego, z dotychczasowych pułków i eskadr wydzielono dywizjony lotnicze i jednostki zabezpieczenia logistycznego - bataliony zabezpieczenia. W wyniku przeprowadzonej reorganizacji uzyskano strukturę, w której rozdzielono część lotniczą od elementów zabezpieczenia. Celem wprowadzenia nowej organizacji było zapewnienie lepszej realizacji zadań przez jednostki lotnicze i logistyczne. Lotnictwo morskie, jako pierwsze w kraju, przyjęło struktury zbudowane według wówczas nowej koncepcji zabezpieczenia logistycznego, zgodnej ze standardami Sojuszu Północnoatlantyckiego

Od 1 stycznia 1995 roku do 1 stycznia 1996 roku w ramach Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej sformowano siedem jednostek:

  • 1. Pucki Dywizjon Lotniczy Marynarki Wojennej im. kmdr por. pil. Edwarda Szystowskiego w Gdyni Babich Dołach;
  • 2. Darłowski Dywizjon Lotniczy Marynarki Wojennej w Darłowie;
  • 3. Kaszubski Dywizjon Lotniczy Marynarki Wojennej w Siemirowicach;
  • 3. Batalion Zabezpieczenia im. kmdr ppor. inż. Zygmunta Mariana Horyda w Gdyni Babich Dołach;
  • 4. Batalion Zabezpieczenia w Darłowie;
  • 5. Batalion Zabezpieczenia w Siemirowicach;
  • 42. Dywizjon Techniczny w Gdyni Babich Dołach.

15 lipca 1995 roku Brygada Lotnictwa Marynarki Wojennej otrzymała nazwę wyróżniającą "Gdyńska" oraz imię patrona, jednego z pierwszych lotników morskich II Rzeczypospolitej, komandora por. pil. Karola Trzaski-Durskiego. Na przełomie 2002 i 2003 roku brygada przeszła ze struktury dywizjonów lotniczych i batalionów zabezpieczenia do struktury opartej na samodzielnych eskadrach i bazach lotniczych. Z eksploatacji wycofane zostały samoloty MiG-21bis, a zadania wycofanych TS-11 Iskra przejęły samoloty patrolowo-rozpoznawcze An-28B1R (M28 Bryza 1R). W 2002 roku, wraz z transferem ze Stanów Zjednoczonych fregat rakietowych typu Oliver Hazard Perry, Brygada Lotnictwa MW otrzymała śmigłowce SH-2G Super Seasprite. W ten sposób w lotnictwie MW powstał nowy rodzaj lotnictwa – lotnictwo pokładowe.

Od 1 stycznia 2003 roku w skład brygady wchodziły następujące jednostki:

  • 28. Pucka Eskadra Lotnicza w Gdyni Babich Dołach;
  • 29. Darłowska Eskadra Lotnicza w Darłowie;
  • 30. Kaszubska Eskadra Lotnicza w Siemirowicach;
  • 43. Baza Lotnicza Marynarki Wojennej w Gdyni Babich Dołach;
  • 44. Baza Lotnicza Marynarki Wojennej w Siemirowicach i Darłowie.

Z powodu zakończenia resursu w latach 2008 – 2010 ze służby wycofano śmigłowce ratownicze Mi-14PS. Ich zadania przejęły dwa śmigłowce zwalczania okrętów podwodnych Mi-14PŁ przystosowane do prowadzenia działań ratowniczych. Po modernizacji otrzymały one oznaczenie Mi-14PŁ/R.

Na przełomie 2010 i 2011 roku lotnictwo morskie przeszło kolejną restrukturyzację. Funkcjonujące jako samodzielne jednostki eskadry zostały włączone w struktury baz lotnictwa morskiego. Od 1 stycznia 2011 roku Dowództwu Gdyńskiej Brygady Lotnictwa MW podporządkowane są dwie jednostki:

  • 43. Baza Lotnictwa Morskiego w Gdyni Babich Dołach;
  • 44. Baza Lotnictwa Morskiego w Siemirowicach i Darłowie.

Dowódcy Brygady Lotnictwa MW:

  • kontradmirał pil. Zbigniew SMOLAREK (1995 – 2005);
  • kmdr pil. Stanisław CIOŁEK (2005 - 2011);
  • kmdr pil. Tadeusz DRYBCZEWSKI (2011 - 2018).
  • kmdr pil. Jarosław CZERWONKO (cz. p.o. od 13 czerwca do 28 pażdziernika 2018 r. Od 29 października 2018 r. do 26 marca 2021 r. Dowódca BLMW).
  • kmdr pil. Andrzej SZCZOTKA  (Od 4 maja 2021 r.).

Najnowszym akcentem historii BLMW jest sformowanie dwóch Kontyngentów Wojskowych: PKW EU Sophia i PKW Turcja. W drugiej połowie 2017 roku Dowódca Brygady lotnictwa Marynarki Wojennej otrzymał zadanie sformowania kontyngentu, który miał działać w ramach operacji wojskowej Unii Europejskiej EUNAVFOR MED, ustanowionej w maju 2015 roku, w celu rozbijania przemytu migrantów i handlu ludźmi w centralnej części Morza Śródziemnego. We wrześniu 2015 roku, dwa miesiące po oficjalnym rozpoczęciu, operacja otrzymała nazwę Sophia. 31 stycznia 2018 roku Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda wydał postanowienie o użyciu Polskiego kontyngentu Wojskowego w operacji wojskowej Unii Europejskiej w południowym rejonie środkowej części Morza Śródziemnego. Bazą PKW zostało lotnisko (baza NATO) Sigonella, 15 km na zachód od Katanii, na Sycylii. 12 lutego 2018 roku, na lotnisku 44. Bazy Lotnictwa Morskiego w Siemirowicach uroczyście pożegnano I zmianę PKW EU Sophia. 31 marca 2020 roku Rada Unii Europejskiej podjęła decyzję o zakończeniu operacji EUNAVFOR MED SOPHIA i rozpoczęciu z dniem 1 kwietnia 2020 roku operacji EUNAFOR MED IRINI (z gr. pokój). Pełniąca misję na teatrze działań IV zmiana PKW EU SOPHIA z dniem przejęła zadania mandatowe operacji EUNAFOR MED IRINI, stając się I zmianą PKW EU IRINI. Głównym zadaniem misji jest wdrożenie embarga na broń ONZ, zgodnie z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 2292, zapobieganie nielegalnemu wywozowi z Libii ropy naftowej oraz zapewnianie wsparcia w tworzeniu zdolności i szkoleniu libijskiej straży przybrzeżnej i marynarki wojennej, w zadaniach związanych z egzekwowaniem prawa na morzu. Celem operacji jest także zakłócanie modelu działalności sieci przemytu ludzi i handlu ludźmi, zgodnie z prawem międzynarodowym, w tym Konwencją Narodów Zjednoczonych o prawie morza, rezolucjami RB ONZ oraz międzynarodowym prawem praw człowieka. Siedzibą główną dowodzącego operacją pozostaje Rzym. Podstawowym środkiem kontyngentu jest samolot patrolowo - rozpoznawczy M28B 1R Bryza z 44. Bazy Lotnictwa Morskiego. W trakcie działań PKW dostrzeżono potrzebę doposażenia samolotów biorących udział w misji w dodatkowe systemy: łączności satelitarnej SATCOM, automatycznej identyfikacji jednostek pływających AIS oraz dodatkowe radiostacje dla nawigatorów. Modernizację samolotów, na podstawie umowy zawartej przez Inspektorat Wsparcia, przeprowadził producent samolotu PZL Mielec. Kolejna misja, w Turcji, rozpoczęła się w kwietniu 2021 roku. 14 września 2020 roku Prezydenta RP wydał postanowienie o użyciu Polskiego kontyngentu Wojskowego w ramach Dostosowania Środków Wzmocnienia Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego (TAMT) dla Turcji, wschodnim akwenie Morza Śródziemnego oraz Morzu Czarnym. Zadaniem PKW Turcja jest patrolowanie wschodniej części Morza Śródziemnego i Morza Czarnego, współpraca ze stałymi zespołami morskimi NATO oraz dowództwem Sił Morskich NATO (MARCOM) w Northwood. PKW Turcja uroczyście pożegnano 20 kwietnia 2021 roku na lotnisku w Gdyni-Babich Dołach. Trzon kontyngentu stanowią żołnierze Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej, a jego podstawowym środkiem jest również samolot patrolowo-rozpoznawczy M28B 1R Bryza z 44. Bazy Lotnictwa Morskiego w Siemirowicach. Załoga wraz z samolotem stacjonuje na tureckim lotnisku İncirlik.

 

Lata 2019 i 2020 to też ważne dla BLMW rocznice. 13 lipca 2019 roku, na lotnisku w Gdyni-Babich Dołach odbyła się uroczystość nadania sztandaru wojskowego dla dowództwa Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej i piknik lotniczy z pokazami w powietrzu. Piknik i uroczysta zbiórka były elementem obchodów, przypadającego w 2019 roku jubileuszu 25 lat Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej. Rok później, w warunkach pandemicznych Brygada Lotnictwa Marynarki Wojennej obchodziła uroczyście setną rocznicę obecnosci polskich skrzydeł nad Bałtykiem. Jednym z akcentów obchodów, prócz uroczystej zbiórki i złozenia kwiatów w miejscach ważnych dla lotników morskich było także odsłonięcie pamiątkowej tablicy w  w kościele garnizonowym w Gdyni-Oksywiu informującej o jubileuszu 100 rocznicy morskich skrzydeł.

___________________________

 

Początki lotnictwa morskiego nierozerwalnie wiążą się z Puckiem, w którym 1 lipca 1920 roku powstała Baza Lotnictwa Morskiego. Tam dysponując zaledwie kilkoma wrakami wodnosamolotów, pozostawionymi przez armię pruską, polscy mechanicy zmontowali jeden wodnosamolot typu "Friedrichshafen", na którym chor. pil. Andrzej Zubrzycki wykonał w dniu 15 lipca 1920 r. pierwszy lot nad Morzem Bałtyckim z wymalowaną na kadłubie banderą Marynarki Wojennej Rzeczypospolitej Polskiej. W latach 1920 - 1939 w składzie lotnictwa Marynarki Wojennej funkcjonował Morski Dywizjon Lotniczy bazujący w Pucku. Dywizjon posiadał na swoim wyposażeniu ponad 30 różnych typów i wersji wodnosamolotów, łodzi latających oraz samolotów kołowych. Morski Dywizjon Lotniczy wykonywał zadania wywiadowcze, obserwacyjne, bombowo - torpedowe oraz łącznikowo - transportowe nad Morzem Bałtyckim i lądem. We wrześniu 1939 roku, pomimo prób podjęcia walki z lotnictwem i marynarką niemiecką, dywizjon nie odniósł znaczących sukcesów bojowych, ponieważ uległ miażdżącej przewadze technicznej i liczebnej lotnictwa niemieckiego.

W czasie II wojny światowej lotnicy morscy walczyli w siłach powietrznych wszystkich państw koalicyjnych, w większości w obronie Wysp Brytyjskich oraz północnego Atlantyku. W okresie tym tradycje Morskiego Dywizjonu Lotniczego z Pucka kontynuował 304. Dywizjon Bombowy "Ziemi Śląskiej" im. Ks. Józefa Poniatowskiego, walcząc w składzie Coastal Command . Sformowany został w Bramcote 22 sierpnia 1940 roku jako polski dywizjon bombowców lekkich, początkowo wyposażony w samoloty Fairey Battle, a później w samoloty Wellington. Dywizjon rozpoczął wykonywanie zadań 25 kwietnia 1941 roku. Były to zadania polegające głównie na patrolowaniu, wykrywaniu i zwalczaniu okrętów podwodnych. Podczas działań II wojny światowej załogi 304. Dywizjonu wykonały 2939 lotów bojowych spędzając w powietrzu 24 tysiące godzin. Załogi dywizjonu zrzuciły około 900 ton bomb zatapiając dwa i uszkadzając pięć okrętów podwodnych nieprzyjaciela. Zestrzeliły sześć samolotów (z czego trzy to trafienia potwierdzone) i uszkodziły cztery maszyny. Straty dywizjonu to trzydzieści jeden samolotów. Dwustu ośmiu lotników poległo lub zaginęło, a trzydziestu pięciu trafiło do niewoli. Dywizjon wykonywał swoje zadania do 18 grudnia 1946 roku, kiedy to w Chedburgh został rozwiązany.

 

także: 100 lat lotnictwa morskiego - historia lotnictwa morskiego