None

OTWARTA NAUKA

  • OTWARTA NAUKA - OPEN ACCESS

    Otwarty dostęp (ang. Open Access)

    model rozpowszechniania treści naukowych i edukacyjnych (artykułów, książek oraz wszystkich innych materiałów) w Internecie, który zakłada wolny, powszechny, trwały i natychmiastowy dostęp dla każdego. Dostęp do literatury Open Access musi być bezpłatny dla wszystkich użytkowników, którzy mają dostęp do Internetu. Wszystkie zastosowania służące celom naukowym, czyli czytanie, zapisywanie na dysku komputera, kopiowanie, dystrybuowanie, drukowanie, przeszukiwanie i linkowanie, jest dozwolone. Jedynym ograniczeniem narzuconym na użytkownika jest poprawne cytowanie i określenie autorstwa pracy.

     

    Korzyści dla Uczelni

    • wzrost prestiżu Uczelni poprzez wzrost widoczności wyników badań naukowych
    • promocja potencjału kadry naukowej
    • wspieranie edukacji studentów poprzez ułatwiony dostęp do prac naukowych

     

    Korzyści dla Autorów

    • promocja badań własnych
    • zwiększenie oddziaływania publikacji
    • zwiększenie cytowalności dorobku naukowego
    • powszechność i szybkość dostępu do prac naukowych
    • możliwość udostępniania surowych danych badawczych

     

    Jak realizować politykę Open Access?

     

    Źródło:

    Centrum Cyfrowe / O Otwartym dostępie / Lic. CC-BY / http://centrumcyfrowe.pl/projekty/biblioteka-otwartej-nauki/open-access/o-otwartym-dostepie/

     

  • MODELE PRAWNE OPEN ACCESS

    GRATIS OPEN ACCESS - darmowy i otwarty dostęp

    • rozpowszechnianie utworu lub przedmiotu prawa pokrewnego w taki sposób, aby każdy mógł mieć do nich dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym oraz możliwość nieodpłatnego i nieograniczonego technicznie korzystania z nich zgodnie z właściwymi przepisami o dozwolonym użytku lub o innych wyjątkach przewidzianych w przepisach prawa.

     

    LIBRE OPEN ACCESS - wolny i otwarty dostęp

    • rozpowszechnianie utworu lub przedmiotu prawa pokrewnego w taki sposób, aby każdy mógł mieć do nich dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym wraz z udzieleniem każdemu licencji na nieograniczone, nieodpłatne i niewyłączne korzystanie z nich oraz z ich ewentualnych opracowań; licencja może zawierać postanowienia nakładające na korzystającego zobowiązania nie naruszające istoty uprawnienia do nieograniczonego, nieodpłatnego i niewyłącznego korzystania, takie jak obowiązek przekazania odbiorcy informacji o twórcy, producencie lub wydawcy, przedmiocie licencji oraz o jej postanowieniach, lub obowiązek udostępnienia odbiorcom przedmiotu licencji lub jego opracowania na takiej samej licencji.

     

    Modele Dystrybucyjne Open Access

    droga złota otwartego dostępu

    • zapewnienie otwartego dostępu gratis albo libre przez wydawcę, w szczególności poprzez publikację utworu w czasopiśmie naukowym lub książce


    droga zielona otwartego dostępu

    • zapewnienie otwartego dostępu gratis albo libre przez autora poprzez zdeponowanie utworu w repozytorium

     

  • LICENCJE CREATIVE COMMONS

    Creative Commons (CC) - to międzynarodowy projekt oferujący darmowe rozwiązania prawne i inne narzędzia służące zarządzaniu przez twórców prawami autorskimi do swoich utworów. Creative Commons pozwala swobodnie korzystać z treści, które znajdują się w Internecie oraz ułatwia dzielenie się tym, co tworzymy.

     

    WARUNKI LICENCJI CREATIVE COMMONS

    licencja 1

     

    LICENCJE CREATIVE COMMONS

     

    Uznanie autorstwa 4.0 Polska

    Licencja CC-BY - pozwala na kopiowanie, zmienianie, rozprowadzanie, przedstawianie i wykonywanie utworu jedynie pod warunkiem oznaczenia autorstwa oryginału. Jest to licencja gwarantująca najszersze swobody licencjobiorcy.

    l 2

     

    Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Polska

    Licencja CC-BY-SA - pozwala na kopiowanie, zmienianie, rozprowadzanie, przedstawianie i wykonywanie utworu pod warunkiem oznaczenia autorstwa oryginału, a w przypadku utworów zależnych udzielenia takiej samej licencji, na jakiej udostępniono utwór oryginalny.

    licencja 3

     

    Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Polska

    Licencja CC-BY-NC - pozwala na kopiowanie, zmienianie, remiksowanie, rozprowadzanie, przedstawienie i wykonywanie utworu jedynie w celach niekomercyjnych. Warunek ten nie obejmuje jednak utworów zależnych.

    licencja 4

     

    Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Polska

    Licencja CC-BY-ND - pozwala na rozpowszechnianie, przedstawianie i wykonywa - nie utworu zarówno w celach komercyjnych, jak i niekomercyjnych, pod warunkiem zachowania go w oryginalnej postaci (bez tworzenia utworów zależnych)

    licencja 5

     

    Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Polska

    Licencja CC-BY-NC-SA - pozwala na rozpowszechnianie, przedstawianie i wykonywanie utworu jedynie w celach niekomercyjnych z zastrzeżeniem, że utwory zależne zawsze będą objęte tą samą licencją.

    licencja 6

     

    Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Polska

    Licencja CC-BY-NC-ND - pozwala na rozpowszechnianie, przedstawianie i wykonywanie utworu jedynie w celach niekomercyjnych oraz pod warunkiem zachowania go w oryginalnej postaci (nie tworzenia utworów zależnych). Jest to najbardziej restrykcyjna z licencji.

    licencja 7

     

    Przekazanie do Domeny Publicznej

    Licencja CC0 - pozwala na zwielokrotnianie, zmienianie, rozpowszechnianie i wykonywanie utworu, nawet w celu komercyjnym bez pytania o zgodę. Osoba, która opatrzyła utwór tym oświadczeniem, przekazała go do domeny publicznej, zrzekając się wykonywania wszelkich praw do utworu wynikających z prawa autorskiego, włączając w to wszelkie prawa powiązane i prawa pokrewne, w zakresie dozwolonym przez prawo, na obszarze całego świata.

    licencja 8

     

    Źródła:

    Licencje Creative Commons 4.0 – Swoboda użycia, najważniejsze informacje / Centrum Cyfrowe, Vivid Studio, licencja CC BY / http://creativecommons.pl/2017/01/licencje-creative-commons-4-0-swoboda-uzycia-najwazniejsze-informacje/

    Creative Commons Polska – Wybierz licencję / Creative Commons Polska, licencja CC BY / http://creativecommons.pl/wybierz-licencje/

     

  • POLITYKA OTWARTOŚCI WYDAWCÓW - Sherpa RoMEO

    Co umożliwia serwis Sherpa/RoMEO?

    Serwis Sherpa/RoMEO (Rights MEtadata for Open archiving) umożliwia zapoznanie się z polityką wydawców w zakresie praw autora do zamieszczania materiałów w repozytoriach, bazach open access oraz na stronie własnej. Gdy autor chce pozyskać informację, czy wydawca czasopisma, w którym zamierza coś opublikować lub opublikował umożliwia publikację w trybie otwartego dostępu, może sprawdzić to w katalogu SHERPA/RoMEO.

    Pozwala on uzyskać informacje o możliwościach lub ograniczeniach archiwizowania preprintów, post-printów oraz wersji wydawcy, ewentualnym okresie karencji (embargo), miejscach, w których można archiwizować publikacje (np. instytucjonalne repozytoria czy własne strony internetowe) i innych warunkach polityki udostępniania.

    Serwis obejmuje 2374 wydawców z całego świata (stan na maj 2017 r.)

    W bazie zarejestrowanych jest 28 wydawców czasopism polskich (stan na maj 2017 r.)

     

    Jak działa Sherpa/RoMEO?

    Wpisując w wyszukiwarce słowa występujące w tytule periodyku lub pełną nazwę czasopisma, uzyskamy najważniejsze dane na temat open access.

     

    Kolory oznaczające politykę archiwizowania

    polityka archiwizowania

     

    Pre-print – gotowa wersja dokumentu, która nie przeszła jeszcze etapu przeglądu i recenzji.

    Post-print – gotowa wersja dokumentu po etapie przeglądu i recenzji, z uwzględnieniem zmian dokonanych w czasie procesu recenzowania. Wśród post-printów można wyróżnić wersje autorską, czyli tą, którą dysponuje autor, nie uwzględniającą formatowania wydawniczego oraz wersję wydawniczą, czyli wersję wygenerowaną przez wydawcę w takiej postaci w jakiej zostanie opublikowana na stronie wydawcy.

     

    Przykładowe czasopismo w bazie Sherpa/RoMEO Journal Science

    przykladowe czasopismo

     

    Czasopismo „Transport Problems” oznaczone jest kolorem zielonym, co oznacza, że wydawca pozwala na archiwizację zarówno pre-printów jak i post-printów, także w wersji PDF pliku stworzonego przez wydawcę.

    Niżej wymieniono kilka najważniejszych warunków udostępniania: możliwość deponowania w otwartych repozytoriach, udostępniania wersji PDF pochodzącej od wydawcy oraz określenie rodzaju licencji, na zasadach której udostępniane są publikacje tego czasopisma (w tym wypadku Creative Commons-Uznanie autorstwa 4.0).

    Podano również informacje o dacie ostatniego kontaktu z wydawcą, link do materiałów dotyczących polityki i zasad publikowania w czasopiśmie, dacie ostatniej aktualizacji, odnośnik do strony internetowej periodyku, jego wydawcy oraz strony wydawcy w serwisie Sherpa/RoMEO.

     

    Prezentacja dotycząca korzystania z serwisu Sherpa/Romeo 

     

     

  • WYSZUKIWARKI CZASOPISM OPEN ACCESS

    ABC-Chemistry 

    Katalog bezpłatnych pełnotekstowych czasopism z chemii.

    Akademicka Platforma Czasopism

    Baza zawiera dostęp do polskich czasopism naukowych z zakresu nauk humanistycznych, matematyczno-przyrodniczych i społeczno-ekonomicznych.

    ARIANTA Naukowe i Branżowe Polskie Czasopisma Elektroniczne 

    Baza zawiera informacje oraz linki do polskich naukowych i branżowych czasopism elektronicznych. Są to zarówno czasopisma z nieograniczonym dostępem do pełnych tekstów, jak również te, które udostępniają na swych stronach WWW spisy treści lub/i abstrakty. Bazę tworzą pracownicy Uniwersytetu Śląskiego. 

    BMC BioMed Central Open Access 

    Baza oferuje dostęp do ponad 300 recenzowanych czasopism Open Access dotyczących biochemii, bioinformatyki, biotechnologii, chemii organicznej, ekologii i żywienia.

    Copernicus Open Access Journals 

    Serwis udostępnia zawartość ok. 30 czasopism naukowych z astronomii, geofizyki, nauki o Ziemi, ochrony środowiska, hydrologii i klimatologii. 

    Czytelnia Czasopism PAN

    Prezentowane są tu pełne treści czasopism wydawanych lub współwydawanych przez komitety
    i oddziały PAN, a także wydawanych przez Biuro Upowszechniania i Promocji Nauki PAN. 

    DeGruyter

    Platforma wydawcy umożliwia bezpłatny dostęp do książek i czasopism z różnych dziedzin publikowanych przez instytucje sprawcze z Polski i innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej. 

    Die Elektronische Zeitschriftenbibliothek (EZB)

    Baza elektronicznych czasopism z różnych dziedzin nauki, w tym medycyny, zwana popularnie Listą Regensburską, tworzona w Bibliotece Uniwersytetu w Regensburgu. Aktualnie w projekcie bierze udział ponad 650 instytucji.

    DigiZeitschriften

    Baza rejestruje niemieckie zdigitalizowane czasopisma naukowe, w tym tytuły archiwalne z XIX i XX wieku w wolnym dostępie. Są to głównie tytuły z zakresu prawa (ponad 300 tytułów), matematyki, historii i filologii.

    DML-PL The Polish Digital Mathematics Library

    Pełnotekstowa baza archiwalnych artykułów z polskich czasopism matematycznych prowadzona przez Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego (ICM).

    DOAJ Directory of Open Access Journals

    Wielodziedzinowy spis międzynarodowych, recenzowanych czasopism naukowych dostępnych na warunkach open access. Serwis rejestruje ok. 11 500 czasopism umożliwiających bezpłatne korzystanie z treści. Baza prowadzona jest przez Lund University Libraries.

    EDP Sciences

    Wydawca czasopism naukowych kilkudziesięciu tytułów ze wszystkich dziedzin nauki, w tym wielu publikowanych w modelu open access. 

    Genamics JournalSeek

    Baza gromadzi dane na temat czasopism z różnych dziedzin, wraz z informacją o dostępie do pełnych tekstów artykułów. Obejmuje ponad 39200 tytułów czasopism z całego świata. 

    HighWire Journals 

    Serwis gromadzący materiały z zakresu nauk medycznych, biomedycznych, a także ścisłych, humanistycznych i społecznych. Obejmuje dane z ok. 350 czasopism w wolnym dostępie. Tworzony przez Bibliotekę Uniwersytetu Stanford w USA. 

    Hindawi

    Serwis komercyjnego wydawcy publikującego ponad 230 czasopism open access z zakresu nauk ścisłych, technicznych i medycznych. 

    Inderscience Online

    Platforma online prowadzona przez wydawnictwo Inderscience Publisher, rejestruje czasopisma m.in. w wolnym dostępie, z takich dziedzin jak edukacja, inżynieria i technologia i nauki społeczne.

    IPL Internet Public Library

    Baza zawiera zbiór linków do elektronicznych wersji czasopism z całego świata. Tworzona była przez organizację non-profit, składającą się ze studentów informacji naukowej i bibliotekoznawstwa, kierowaną przez Drexel University. Baza od 2010 roku nie jest aktualizowana, natomiast można korzystać z jej zbiorów, które zostały zgromadzone do tej pory. 

    Journals for Free

    Interdyscyplinarna baza rejestrująca czasopisma w otwartym dostępie. Obejmuje ponad 17 000 tytułów. 

    Lista czasopism Springer Open Choice/Open Access w Polsce

    Narodowy program, który umożliwia publikowanie w czasopismach naukowych uwzględnionych na liście, artykułów w otwartym dostępie (open access), bez ponoszenia żadnych kosztów.

    MDPI Molecular Diversity Preservation International 

    Serwis, który obejmuje ponad 300 czasopism wydawanych przez MDPI, głównie z zakresu biochemii, biotechnologii, ochrony zdrowia i przemysłu farmaceutycznego, ale również innych dziedzin jak ekonomia czy nauki humanistyczne. 

    Oxford Journals

    Zawiera wersje elektroniczne czasopism wydawanych przez Oxford University Press. Serwis umożliwia dostęp do tytułów czasopism Open Access oraz do spisów treści i abstraktów ponad 450 tytułów.

    Paperity

    Wielodziedzinowy agregator czasopism i artykułów naukowych publikowanych w otwartym dostępie, głównie na stronach wydawców. Indeksuje pokaźny i ciągle rosnący procent nowych artykułów oraz uwzględnia publikacje wielu wiodących wydawców naukowych.

    PLoS – Public Library of Science

    Strona wydawcy czasopism z zakresu nauk ścisłych i medycznych w pełni dostępnych w ramach Open Access. Idea przewodnia to umożliwienie dostępu do najnowszych wyników badań naukowych szerokiemu gronu odbiorców. Ważną dziedziną jest walka z chorobami nowotworowymi i AIDS.

    Portal Czasopism Naukowych 

    Portal obsługuje i prezentuje obecnie pełną treść ponad 80 periodyków i czasopism wydawanych elektronicznie we współpracy z różnymi ośrodkami naukowymi z całej Polski. Są to wszystkie periodyki wydawane na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz przez inne ośrodki naukowe w Polsce współpracujące z portalem. 

    PrzyrWBN

    Kolekcja polskich czasopism przyrodniczych.

    Scientific Research Publishing

    Platforma wydawcy akademickiego, publikującego czasopisma open access, a także podręczniki akademickie i materiały konferencyjne. Baza obejmuje ponad 200 tytułów czasopism z zakresu nauk ścisłych, technologii i medycyny. 

    Sherpa/RoMEO

    Międzynarodowy serwis umożliwia zapoznanie się z polityką wydawców w sprawie zakresu praw autora do zamieszczania materiałów źródłowych prac w repozytoriach i bazach danych.

    University of Nevada Collection of Free Electronic Journals

    Baza tworzona przez Uniwersytet w Reno, w stanie Nevada, obejmuje katalog czasopism elektronicznych w otwartym dostępie ze wszystkich najważniejszych dziedzin wiedzy. 

  • WYSZUKIWARKI REPOZYTORIÓW I ZASOBÓW OPEN ACCESS

    WYSZUKIWARKI REPOZYTORIÓW

     

    BASE (Bielefeld Academic Search Engine) Wielodziedzinowa wyszukiwarka akademicka prowadzona przez Bielefeld University Library. Dociera do wyselekcjonowanych źródeł takich jak repozytoria, pomijanych przez wyszukiwarki komercyjne. 
    CEON Agregator Agregator Centrum Otwartej Nauki to wspólny punkt dostępu do zasobów polskich otwartych repozytoriów. Wyszukiwarka przeszukuje 21 polskich repozytoriów. 
    OAD (Open Access Directory)  Serwis Open Access Directory (OAD) stanowi kompendium wiedzy o ruchu open access oraz obejmuje spis źródeł open access m.in według porządku alfabetycznego, dziedzinowego i wydawców. 
    OAIster (Union Catalogue of Digital Resources  Katalog centralny różnego typu zasobów cyfrowych w otwartym dostępie. Obecnie obejmuje ponad 50 mln. rekordów od 2000 instytucji członkowskich (m. in. repozytoriów akademickich). Wyszukuje zdigitalizowane książki, rękopisy, prace magisterskie i doktorskie, dane statystyczne i materiały multimedialne. 
    OpenDOAR (Directory of Open Access Repositories)  Rejestr kolekcji cyfrowych i repozytoriów oraz metawyszukiwarka obiektów w nich zawartych. Podstawowym kryterium ich doboru jest warunek udostępniania treści bez opłat oraz konieczności rejestrowania się. Prowadzona jest także selekcja merytoryczna, wynikająca z naukowego charakteru serwisu. 
    ROAR (Registry of Open Access Repositories)  Katalog repozytoriów i bibliotek cyfrowych, udostępniających swoje zasoby w modelu Open Access. Daje liczne możliwości zarówno wyszukiwania, jaki i przeglądania kolekcji (m.in. zakres tematyczny, kraj, typ zasobu, stosowane oprogramowanie). 
    OpenAIRE (Open Access Infrastructure for Research in Europe)  Platforma umożliwiająca jednoczesne przeszukiwanie zasobów europejskich repozytoriów, powstała na bazie projektu DRIVER. Wyszukuje nie tylko publikacje, ale też opisy projektów badawczych. Powiązanie informacji o projekcie z jednej strony z instytucją i osobami, odpowiedzialnymi za jego realizację, a z drugiej strony z publikacjami, jakie powstały w jego wyniku, pozwala uzyskać całościowy obraz przebiegu badań. 
    Open Archives Baza została powołana do życia z inicjatywy Open Archives Initiative, która promuje szeroki i łatwy dostęp do zasobów cyfrowych i otwartych archiwów oraz wprowadziła infrastrukturę dla rozproszonych archiwów i niezależnych usług danych. Wspiera takie zjawiska i pomysły jak eScholarship, eLearning i eScience. Strona zawiera spis 5061 repozytoriów wraz z opisami i odnośnikami.
    Repozytoria dziedzinowe  Spis repozytoriów dziedzinowych z całego świata wraz z adresami internetowymi, zgromadzony na platformie Open Access Directory. 

     

    WYSZUKIWARKI ZASOBÓW OPEN ACCESS

     

    An Open Course Ware (OCW)

    Wolne i otwarte publikacje, stanowiące wysokiej jakości materiały edukacyjne dla szkół i uczelni, zamieszczone w serwisie światowej społeczności, propagującej otwartą edukację - The Open Education Consortium. 

    Arxiv.org 

    Pierwsze otwarte repozytorium naukowe powstałe w 1991 roku, w którym swoje prace, również te przed publikacją, regularnie zamieszczają m.in. wybitni matematycy i fizycy. Wiele tekstów ukazuje się później w czasopismach naukowych, lecz znaczna część, często bardzo wpływowych artykułów, nigdy nie trafia na łamy żadnego z pism i pozostaje dostępna jedynie w arXiv.org. Archiwum gromadzi głównie publikacje naukowe z fizyki, matematyki, statystyki, informatyki. Tworzone jest przez Cornell University Library (USA). 

    CeON Biblioteka Nauki

    Repozytorium Centrum Otwartej Nauki (CeON) jest adresowane do całego polskiego środowiska naukowego. Są w nim udostępniane różnego rodzaju materiały naukowe, takie jak artykuły, książki, materiały konferencyjne, raporty czy rozprawy doktorskie. W repozytorium zostało umieszczonych ok. 300 000 publikacji polskich naukowców. Dostęp do wszystkich materiałów jest bezpłatny i otwarty dla wszystkich zainteresowanych. 

    CERN Dokument Server (CDS) 

    Baza stanowi repozytorium CERN-u, czyli Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych i udostępnia opublikowane oraz zatwierdzone do druku artykuły (preprinty), wytworzone przez CERN z zakresu nauk ścisłych i technicznych, zwłaszcza energetyki, atomistyki, fizyki. 

    Cogprints 

    Archiwum elektroniczne gromadzące dokumenty z dziedzin istotnych dla badań nad poznaniem i funkcjonalnością mózgu człowieka, czyli psychologii, neurologii, językoznawstwa, informatyki (np. sztuczna inteligencja, robotyka, sieci neuronowe), filozofii (np. wiedza, nauka, logika), biologii (np. ekologia behawioralna, socjobiologia, genetyka zachowania, teoria ewolucji), medycyny (np. psychiatria, neurologia, genetyki człowieka) antropologii (np. etnologia, archeologia, paleontologia) oraz innych nauk fizycznych, społecznych i matematycznych. 

    Directory of Open Access Books (DOAB)

    Serwis rejestruje ponad 34 000 książek w wolnym dostępie, w zbiorze znajdują się książki publikowane przez wydawców z całego świata i reprezentujące wiele dyscyplin naukowych np. medycynę, ekonomię, nauki przyrodnicze, techniczne i humanistyczne. 

    ECLAS

    European Commission Libraries Catalogue to baza danych zbiorów sieci bibliotek Unii Europejskiej (RéseauBIB). W ECLAS znaleźć można m.in. materiały dotyczące integracji europejskiej, celów politycznych i działań instytucji Unii Europejskiej oraz materiały na temat państw członkowskich UE, a w szczególności struktur instytucjonalnych, prawnych i społeczno-gospodarczych. Zawiera opisy bibliograficzne i pełne wersje dokumentów takich jak: urzędowe publikacje UE, dokumenty organizacji międzyrządowych, wydawnictwa komercyjne, wydawnictwa uniwersyteckie i wybrane artykuły prasowe. 

    EconBiz 

    Ekonomiczna baza danych stworzona przez German Research Foundation (DFG). Prace kontynuuje German National Library of Economics (ZBW) ze wsparciem EconBiz Advisory Board i partnerami. EconBiz oferuje: wyszukiwanie informacji w niemieckich i międzynarodowych bazach dotyczących ekonomii i zarządzania, dostęp do pełnych tekstów, kalendarz wydarzeń w ekonomii i zarządzaniu oraz darmowy serwis EconDesk wspierający wyszukiwanie. 

    EU Bookshop

    EU Bookshop to księgarnia internetowa, a także archiwum publikacji wydawanych od 1952 r., zarządzany przez Urząd Publikacji Unii Europejskiej w Luksemburgu. Zawiera 100 000 tytułów oraz ponad 200 000 dokumentów w wersji elektronicznej, w otwartym dostępie, w ponad 50 językach, włącznie z językami urzędowymi UE. Zdecydowana większość tytułów w serwisie EU Bookshop została opracowana przez instytucje UE, takie jak Komisja Europejska, Parlament Europejski, Rada UE, agencje UE i inne organy unijne. 

    EuDML European Digital Mathematics Library

    Baza zawiera kilkaset tysięcy artykułów i rozdziałów z książek z zakresu matematyki. Większość artykułów opublikowanych jest na zasadach otwartego dostępu.

    FreeFullPDF 

    Wyszukiwarka darmowych publikacji naukowych dostępnych w formacie PDF z takich dziedzin wiedzy jak nauki społeczne, humanistyczne, ścisłe i przyrodnicze. 

    Galaxy

    Przeszukiwalny wykaz stron internetowych, obejmujący m.in. medycynę, nauki humanistyczne, społeczne, ścisłe i przyrodnicze, wśród których są m.in. encyklopedie elektroniczne, czasopisma oraz biblioteki, muzea etc. 

    Global Open Access Portal

    Portal tworzony przez rządy Kolumbii, Danii i Norwegii oraz Departament Stanu Stanów Zjednoczonych, który prezentuje aktualny stan nauki w modelu open access w 158 krajach świata. Zawiera odnośniki także do czasopism i materiałów konferencyjnych w wolnym dostępie. 

    Google Book Search 

    Google Books Search stanowi narzędzie do przeszukiwania, prezentowania online i pobierania zdigitalizowanych zbiorów książek i czasopism. Serwis prezentuje książki znajdujące się w domenie publicznej w całości, natomiast książki objęte prawami autorskimi są dostępne jedynie we fragmentach, obok których umieszczane są linki do bibliotek czy księgarń internetowych. Obecnie jest to największy zbiór cyfrowych książek na świecie obejmujący ok. 40 mln tytułów. 

    Google Scholar 

    Wyszukiwarka ta umożliwia wyszukiwanie tekstów naukowych z wielu dziedzin i źródeł: artykuły recenzowane, prace naukowe, książki, streszczenia wydawane przez towarzystwa naukowe, uniwersytety i inne organizacje akademickie oraz umiejscowione w repozytoriach i bazach dorobku naukowego. 

    ICM DIR Zasoby Polskie

    Baza tworzona przez Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego umożliwia dostęp do publikacji polskich wydawanych w XIX i na początku XX wieku z takich dziedzin jak filozofia, socjologia, ekonomia, geografia, prawo i historia. 

    InfoMine

    Multiwyszukiwarka zasobów internetowych, indeksująca informacje m.in. z baz danych, elektronicznych publikacji, e-booków, biuletynów, forów, list mailingowych, katalogów bibliotecznych i naukowych. 

    IntechOpen

    Serwis Open Access, zawiera ponad 5 000 tytułów książek z zakresu nauk ścisłych, technologii, chemii, matematyki, inżynierii materiałowej, robotyki, ochrony środowiska, nauk społecznych.

    Internet Archive

    Największe internetowe archiwum zasobów multimedialnych oraz archiwum historii internetu. W Internet Archive znajdują się historyczne wersje stron WWW, a także zdigitalizowane książki, fotografie, filmy, nagrania programów telewizyjnych, nagrania muzyczne i dawne wersje oprogramowania. 

    iTools 

    Wyszukiwarka pozwalająca przeszukiwać angielskojęzyczne encyklopedie online, słowniki, słowniki cytatów, internetowe zasoby obiektów graficznych, map i planów. Stanowi zbiór narzędzi internetowych umożliwiających dostęp do danych i materiałów. 

    JournalTOCs Tables of Contents

    Serwis obejmuje ponad 35 000 tytułów czasopism, w tym ok. 17 000 tytułów w open access od blisko 4000 wydawców. Serwis można przeszukiwać według tytułów, wydawców i tematycznie. 

    Microsoft Academic Search

    Wyszukiwarka naukowa firmy Microsoft. Zapewnia dostęp do informacji o naukowcach, do stron uczelni, wyszukuje prace naukowe, artykuły, strony czasopism i materiały konferencyjne, także w języku polskim.

    MIT OpenCourseWare

    Platforma prowadzona przez jedną z najlepszych uczelni technicznych świata – Massachusetts Institute of Technology w Stanach Zjednoczonych. W bazie znajduje się ok. 2500 dokumentów o charakterze edukacyjnym w różnych formach (kursów szkoleniowych, nagrań wykładów audio i wideo oraz pełnych tekstów książek wykładowców MIT). 

    Narcis

    Baza zawiera informacje na temat badań naukowych prowadzonych na uczelniach holenderskich i ich efektów. Zbiory stanowią m.in. materiały open access pochodzące z repozytoriów i archiwów. 

    Networked Digital Library of Theses and Dissertations (NDLTD)

    Katalog Centralny Sieciowej Cyfrowej Biblioteki Prac Dyplomowych i Dysertacji (NDLTD). Celem projektu jest ułatwienie dostępu do prac badawczych i dyplomowych prowadzonych przez studentów pod kierunkiem promotorów, co umożliwi przekazywanie bogatszych informacji poprzez zastosowanie technologii multimedialnych. 

    Open Library

    Projekt niekomercyjnego Archiwum Internetowego, stworzony przez Aarona Swartza i Brewstera Kahle’a i ufundowany częściowo ze środków Biblioteki Stanu California oraz Fundacji Kahle/Austin. Open Library udostępniła do tej pory ponad 20 milionów rekordów spośród dużych jak i wielu mniejszych katalogów. Umożliwia dostęp do elektronicznych wersji publikacji znajdujących się w domenie publicznej. Gromadzi beletrystykę, książki naukowe i popularno-naukowe.

    OpenStax CNX

    Repozytorium otwartych materiałów edukacyjnych tworzone od 1999 r. przez pracowników amerykańskiego Rice University. Serwis zawiera dziesiątki tysięcy modułów edukacyjnych zwanych stronami, które zgrupowane są w książki tworząc gotowe podręczniki z wielu różnych dziedzin 

    OSTI.gov

    Serwis zawiera informacje bibliograficzne oraz wybrane pełne teksty raportów z badań naukowych, materiałów konferencyjnych, artykułów z czasopism, książek, opisów patentowych z takich dziedzin jak: chemia, fizyka, biologia i medycyna, nauki o środowisku, geologia, inżynieria, matematyka, informatyka. Wydawcą bazy jest U.S. Department of Energy.

    PQDT Open ProQuest Dissertations and Theses Open

    Repozytorium firmy ProQuest oferujące dostęp do ponad 30 000 rozpraw lub dysertacji opublikowanych w modelu Open Access. Stanowi część bazy ProQuest Dissertations & Theses dającej większe możliwości dostępu do tego rodzaju prac. 

    Projekt Gutenberg

    Wielojęzykowy zbiór książek elektronicznych wydanych pierwotnie w wersji papierowej, głównie niechronionych prawem autorskim, które można pobierać i bezpłatnie rozpowszechniać dla celów niekomercyjnych. Projekt udostępnił ponad 60 000 książek. 

    Public Knowledge Project (PKP)

    Inicjatywa non-profit mająca na celu umożliwianie dostępu materiałom naukowym powstałym z funduszy publicznych, utworzona ze współpracy kilku amerykańskich jednostek naukowych. Na stronie internetowej tej organizacji dostępne są zbiory open access czasopism, monografii, materiałów konferencyjnych i wyszukiwarka publikacji w repozytoriach. 

    RePEc Research Papers in Economics 

    Projekt non-profit zmierzający do rozpowszechniania badań w ekonomii i naukach pokrewnych. Jego głównym narzędziem jest zdecentralizowana bibliograficzna baza danych zawierająca informacje z dokumentów roboczych, artykułów, książek, rozdziałów i komponentów oprogramowania. Dane pochodzą z ok. 2000 archiwów i repozytoriów. Baza zawiera ok. 3 miliony artykułów pochodzących z ponad 3000 tytułów czasopism, ok. 30 000 książek oraz ponad 70 000 zarejestrowanych autorów z ponad 100 krajów.

    Science Research

    Interdyscyplinarna wyszukiwarka zasobów naukowych głębokiego Internetu wykorzystujących technologię wyszukiwania zintegrowanego, a więc przeszukująca wiele źródeł jednocześnie. 

    Science.gov

    Baza zasobów naukowych tworzona przez organizacje rządowe Stanów Zjednoczonych. Przeszukuje około 60 źródeł elektronicznych, około 2200 stron internetowych o charakterze naukowym i gromadzi około 200 milionów stron wiarygodnych informacji w tym dokumentów pełnotekstowych, cytatów i danych naukowych pochodzących z badań finansowanych ze środków publicznych. 

    Scientific Research Publishing (SCIRP)

    Jeden z największych wydawców czasopism, książek i materiałów konferencyjnych w wolnym dostępie, obecnie publikuje ich ponad 200, obejmując szeroki zakres dyscyplin naukowych - nauki ścisłe, nauki przyrodnicze, nauki techniczne.

    SciTech Connect

    Otwarta platforma, która powstała z połączenia zasobów baz Energy Citation Database (ECD) oraz The Information Bridge (IB). Jej wydawcą jest Departament Energii Stanów Zjednoczonych. SciTech zapewnia dostęp do ok. 300 000 raportów Departamentu Energii, ponad 400 000 pełnych tekstów oraz ponad 2 miliony cytowań, m.in. z czasopism, materiałów konferencyjnych, książek, dysertacji, opisów patentowych, multimediów i rekordów baz danych. Serwis obejmuje takie dziedziny jak: chemia, fizyka, nauki o środowisku, geologia, inżynieria, matematyka, informatyka i obrona narodowa. 

    SSRN Social Science Research Network

    Interdyscyplinarna baza powstała w 1994 roku, gromadząca materiały naukowe w otwartym dostępie z zakresu nauk społecznych i humanistycznych. Gromadzi prawie milion dokumentów z ponad 50 dyscyplin naukowych. 

    The Online Books Page

    Baza umożliwiająca otwarty dostęp do ok. 3 milionów dokumentów w wersji elektronicznej. Celem istnienia tej bazy jest także zachęcenie do dzielenia się w ten sposób książkami z wielu dziedzin wiedzy. Wśród dziedzin obecnych w bazie znajdują się m.in.: filozofia, historia, nauki społeczne, polityka, prawo, sztuki piękne, medycyna oraz wojsko i obronność. 

  • REPOZYTORIA POLSKIE

     

  • SŁOWNIK POJEĆ

    Autoarchiwizacja (ang. self-archiving)

    proces polegający na wprowadzeniu przez Autora do cyfrowego repozytorium (archiwum) pełnotekstowego pliku oraz metadanych.

     

    Dozwolony użytek osobisty

    bez zezwolenia twórcy wolno nieodpłatnie korzystać z już rozpowszechnionego utworu w zakresie własnego użytku osobistego. Zakres własnego użytku osobistego obejmuje korzystanie z pojedynczych egzemplarzy utworów przez krąg osób pozostających w związku osobistym, w szczególności pokrewieństwa, powinowactwa lub stosunku towarzyskiego.

     

    Licencja otwarta

    jest rodzajem licencji, która bezpośrednio zezwala na kopiowanie oraz modyfikowanie utworu przez wszystkich, bez ograniczeń do poszczególnych osób (prawnych lub fizycznych), przy zachowaniu szczegółowych warunków wymaganych przez tę konkretną licencję.

     

    Metadane

    dane służące do opisu innych danych, często nazywane "danymi o danych". Zawierają informacje o formie i treści dokumentów elektronicznych. Pozwalają na wygodne katalogowanie i przeszukiwanie baz danych, repozytoriów oraz zawartych w nich informacji.

     

    Otwarty mandat

    prawne zobowiązanie autorów do zapewnienia otwartego dostępu do utworów oraz przedmiotów praw pokrewnych, nałożone przez pracodawcę (jednostka naukowa), instytucję finansującą badania naukowe lub ustawodawcę.

     

    Pole eksploatacji

    w art. 50 ustawy prawo autorskie zamieszczono przykładowe wyliczenie odrębnych pól eksploatacji w zakresie: utrwalania i zwielokrotniania utworu - wytwarzanie określoną techniką, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową; obrotu oryginałem albo egzemplarzami, na których utwór utrwalono - wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy; rozpowszechniania utworu - publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym.

     

    Postprint

    wersja pracy, która przeszła proces recenzji oraz redakcji wydawniczej. Pod względem wyglądu może on nie być taki sam jak opublikowany artykuł, ponieważ wydawcy często zastrzegają sobie własny układ i formatowanie.

     

    Prawa autorskie majątkowe

    wyłączne prawo twórcy do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu. Jest to prawo zbywalne, co oznacza, że twórca może przenieść je na inne osoby lub udzielić zezwolenia na korzystanie z utworu.

     

    Prawa autorskie osobiste

    chronią nieograniczoną w czasie i niepodlegającą zrzeczeniu się lub zbyciu więź twórcy z utworem, a w szczególności prawo do: autorstwa utworu; oznaczenia utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo do udostępniania go anonimowo; nienaruszalności treści i formy utworu oraz jego rzetelnego wykorzystania; decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu publiczności; nadzoru nad sposobem korzystania z utworu.

     

    Prawa pokrewne

    prawa do artystycznych wykonań, prawa do fonogramów i wideogramów, prawa do nadań programów, prawa do pierwszych wydań oraz do wydań naukowych i krytycznych. Prawa pokrewne chronią głównie interesy podmiotów, dzięki którym utwory są rozpowszechniane, np. wykonawców utworów, producentów fonogramów.

     

    Preprint

    wersja pracy przed procesem recenzji, korekty przeprowadzonej w wydawnictwie oraz publikacją.

     

    Repozytorium

    jest to narzędzie służące zarządzaniu i długoterminowemu przechowywaniu dokumentów cyfrowych. Repozytoria wspierają komunikację naukową, rozwój badań naukowych, procesy uczenia oraz procesy administracyjne. Stosują otwarte standardy, by ich zasób był w pełni dostępny i pozwalał na: importowanie, eksportowanie, przechowywanie i wyszukiwanie cyfrowych dokumentów.

     

    Umowa licencyjna (licencja)

    umowa, na podstawie której twórca uprawnia licencjobiorcę do korzystania z utworu w określony sposób (na określonym polu eksploatacji).

     

    Umowa licencyjna niewyłączna (licencja niewyłączna)

    umowa, w myśl której udzielenie licencji nie ogranicza możliwości udzielenia przez twórcę upoważnienia innym osobom do korzystania z utworu na tym samym polu eksploatacji.

     

    Umowa licencyjna wyłączna (licencja wyłączna)

    umowa, w myśl której licencjobiorca ma wyłączność korzystania z utworu w określony sposób - na określonym polu eksploatacji.

     

    Utwór

    każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia.

     

    Wersja wydawcy (Publisher’s Version)

    opublikowana wersja ostateczna, czyli sformatowana przez wydawcę. W zdecydowanej większości przypadków występuje w postaci plików PDF.

     

    Bibliografia:

    Przewodnik po otwartości / oprac.: Justyna Hofmokl, Katarzyna Sawko, Kamil Śliwowski, Katarzyna Rybicka, Łukasz Jachowicz, Alek Tarkowski / Lic. CC-BY / http://ngoteka.pl/bitstream/handle/item/180/Przewodnik-po-otwartos%cc%81ci_2013.pdf?sequence=1

    Otwarty dostęp do publikacji naukowych : kwestie prawne / Krzysztof Siewicz / Lic. CC-BY / http://pon.edu.pl/images/plon_publications/files/12_K_Siewicz_Otwarty_dostep_do_publikacji_naukowych.pdf

    Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Dz.U.2017.880 t.j. 

    Kierunki rozwoju otwartego dostępu do treści naukowych w Polsce / https://www.gov.pl/documents/1068557/1069061/20180413_Kierunki_rozwoju_OD_wersja_ostateczna.pdf

     

  • POLECANA LITERATURA

    Domena publiczna / Tomasz Ganicz. [Warszawa]: Koalicja Otwartej Edukacji, [2010]. - 13 s. 

    Jak dodać prace do Google Scholar i zwiększyć liczbę cytowań oraz indeks Hirscha. Poradnik dla początkujących / Emanuel Kulczycki. Poznań: Stowarzyszenie EBIB, 2013. - 59 s.

    Kierunki rozwoju otwartego dostępu do treści naukowych w Polsce / Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, [Warszawa]: MNiSW, [2015]. - 20 s.

    Modele biznesowe otwartego publikowania naukowego. Informator dla polskich wydawców uczelnianych / Bożena Bednarek-Michalska. Toruń: Stowarzyszenie EBIB, 2013. - 51 s. 

    Open Access. Analiza zjawiska z punktu widzenia polskiego naukowca / Piotr Kozierski, Rafał Kabaciński, Marcin Lis, Piotr Kaczmarek. Poznań ; Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls, 2013. - 336 s.

    Otwarta nauka - Open Access / Bożena Bednarek-Michalska. Koalicja Otwartej Edukacji, [2010]. - 22 s.

    Otwarta nauka w Polsce 2014. Diagnoza / Pod red. Jakuba Szprota. Warszawa: Wydawnictwa ICM, 2014. - 116 s.

    Otwarta nauka, czyli dobre praktyki uczonych / Paweł Szczęsny. Toruń : Stowarzyszenie EBIB, 2013. - 43 s.

    Otwarte czasopisma. Zakładanie czasopism naukowych oraz transformacja czasopism zamkniętych / Emanuel Kulczycki. Toruń: Stowarzyszenie EBIB, 2013. - 65 s.

    Otwarty dostęp / Peter Suber. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, cop. 2014. - 198 s.

    Otwarty dostęp do publikacji naukowych. Kwestie prawne / Krzysztof Siewicz. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, cop. 2012. - 78 s.

    Otwarty dostęp w instytucjach naukowych / pod red. Jakuba Szprota. Warszawa : Wydawnictwa ICM, 2015. - 85 s.

    Polityka i strategie otwartego dostępu. Zalecenia dla twórców polityk uczelnianych / Iryna Kuchma // Biuletyn EBIB [online]. - 2011, nr 7 - 10 s.

    Prawo autorskie i wolne licencje / Krzysztof Siewicz. [Warszawa]: Koalicja Otwartej Edukacji, [2010]. - 17 s.

    Przewodnik po otwartej nauce / Justyna Hofmokl et al. Warszawa : ICM Uniwersytetu Warszawskiego, 2009. - 92 s.

    Wdrożenie i promocja otwartego dostępu do treści naukowych i edukacyjnych / Pod kier. Marka Niezgódki. Warszawa: [Wydawnictwa ICM], 2011. -288 s.

    Wolne licencje w nauce. Instrukcja / Halsza Brzóska et al. [Warszawa] : Fundacja Projekt: Polska, [2013]. - 51 s.

     

    Serwisy, portale na temat Open Access

  • BIBLIOTEKI CYFROWE

CZASOPISMA