None

Wystawa „Polscy kryptolodzy. 1918-1945” w AWL

5 zdjęć w galerii
Wystawa przygotowana przez Centralną Bibliotekę Wojskową prezentuje dokonania najważniejszych polskich kryptologów: Mariana Rejewskiego, Jerzego Różyckiego i Henryka Zygalskiego, a także historię ośrodków kryptograficznych m.in.: Biura Szyfrów w Polsce, PC „Bruno” we Francji czy Bletchley Park w Wielkiej Brytanii.
Polska służba wywiadowcza powstała niemal równocześnie z dniem odzyskania przez Polskę niepodległości. Podczas wojny z Rosją bolszewicką polski radiowywiad złamał około 100 kluczy szyfrowych i odczytał około czterech tysięcy szyfrogramów „czerwonej” i „białej” Rosji oraz państw sąsiednich. Złamanie rosyjskiego szyfru „Rewolucja” podczas Bitwy Warszawskiej pozwoliło uzyskać informacje o planach Armii Czerwonej.

W 1926 roku Niemcy jako pierwsi na świecie wprowadzili do użytku maszyny szyfrowe – „Enigma” – powszechnie uważane za nie do złamania dotychczasowymi metodami, opartymi głównie na analizie językowej. Polscy kryptolodzy uznali za konieczne zastosowanie w dekryptażu analizy matematycznej. W końcu 1932 roku polski matematyk Marian Rejewski odtworzył na podstawie obliczeń matematycznych konstrukcję „Enigmy”, złamał jej szyfr i odczytał pierwszą zakodowaną przy jej pomocy depeszę. W 1938 roku powstała „bomba kryptologiczna” – maszyna ułatwiająca dekryptaż, składająca się z sześciu połączonych ze sobą „Enigm”, pracujących wspólnie w celu określenia prawidłowej pozycji początkowej wirników.

W dniach 24-26 lipca 1939 roku doszło do spotkania polskich kryptologów z przedstawicielami wywiadów francuskiego i brytyjskiego, podczas którego Polacy przedstawili gościom opis metod łamania szyfru i konstrukcję zbudowanych w tym celu urządzeń; przekazali również po jednej replice „Enigmy”. Pięć tygodni później wybuchła wojna….

Wystawa została wypożyczona w ramach współpracy AWL z Centralną Biblioteką Wojskową i dostępna będzie do końca lutego.


tekst: CBW, AWL
zdjęcia: Marek Kańtoch