Tradycje, Barwy i Symbole

Tradycje 34 Brygady Kawalerii Pancernej

34. Brygada Kawalerii Pancernej im. Hetmana Wielkiego Koronnego Jana Zamoyskiego jest drugą brygadą pancerną z 11. Dywizji Kawalerii Pancernej i ma identyczną organizację oraz przeznaczenie jak 10. Brygada Kawalerii Pancernej. W jej składzie są dwa bataliony czołgów, batalion zmechanizowany, dywizjon artylerii samobieżnej, dywizjon przeciwlotniczy, kompania rozpoznawcza, kompania saperów, , kompania remontowa i kompania medyczna. Batalion zmechanizowany jest jednak skadrowany, a podstawowe wyposażenie brygady to czołgi T-72. Brygada w całości stacjonuje w jednym garnizonie – w Żaganiu.

Jednostka powstała w sierpniu 1944 r. jako 4. Brygada Pancerna w składzie 1. Korpusu Pancernego WP, który później otrzymał wyróżniającą nazwę „Drezdeński”. W październiku 1945 r., w ramach przechodzenia Wojska Polskiego na etaty pokojowe rozformowano 1. Drezdeński Korpus Pancerny, zaś 4. Brygada Pancerna usamodzielniła się. Brygadę ulokowano w garnizonie Tarnów i podporządkowano pod dowództwo Okręgu Wojskowego nr V w Krakowie. W lutym 1946 r. jednostkę przeformowano w 8. Pułk Czołgów. W 1947 r. 8. Pułk Czołgów został przeniesiony do Żurawicy, skąd brał udział w akcji „Wisła” – w walkach ze zbrojnym podziemiem Ukraińskiej Powstańczej Armii w Bieszczadach. W marcu 1949 r. 8. Pułk Czołgów przejął tradycję 1. Korpusu Pancernego i w związku z tym otrzymał nazwę wyróżniającą „drezdeński”. W maju 1949 r., kiedy 11. Dywizję Piechoty przeformowywano na 11. Zmotoryzowaną Dywizję Piechoty, w jej skład włączono właśnie 8. Drezdeński Pułk Czołgów, który został jednocześnie przeniesiony z Żurawicy do Żagania. Dodatkowo do pułku wyposażonego w czołgi T-34-85 włączono dywizjon dział samobieżnych SU-85 z rozwiązanego 24. Drezdeńskiego Pułku Artylerii Pancernej. W 1952 r. dywizjon ten wyłączono z pułku, który nosił wówczas nazwę 8. Drezdeńskiego Pułku Czołgów Średnich, na bazie dział pancernych sformowano natomiast 17. Pułk Artylerii Pancernej. Natomiast w 1957 r. do pułku włączono dywizjon dział ISU-122, przeformowując go w 8. Drezdeński Pułk Czołgów i Artylerii Pancernej.

W maju 1963 r., kiedy 11. Dywizja Zmechanizowana została przeformowana w 11. Drezdeńską Dywizję Zmechanizowaną, jednocześnie pułk przeszedł na nowy etat, stając się ponownie 8. Drezdeńskim Pułkiem Czołgów Średnich, bowiem w jego składzie występowały już tylko pododdziały czołgów T-34-85. Zimą z 1964 na 1965 r. pułk został przezbrojony na czołgi T-55. W 1968 r. 8. Drezdeński Pułk Czołgów wziął udział w operacji „Dunaj” – interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji.

W sierpniu 1979 r. 8. Drezdeński Pułk Czołgów jako pierwszy w Wojsku Polskim został przezbrojony w czołgi T-72, a później w T-72M produkcji krajowej. Jednocześnie, w 1983 r. pułk przeformowano z organizacji kompanijnej na batalionową. W stanie wojennym 8. Drezdeński Pułk Czołgów operował we Wrocławiu, biorąc udział w utrzymaniu porządku w sytuacji napięć społecznych. Całkowite przezbrojenie w czołgi T-72 zakończono dopiero w 1984 r.

W 1990 r. 8. Drezdeński Pułk Czołgów został przeformowany w 99. Drezdeński Pułk Zmechanizowany, tzw. zunifikowany, w składzie dwóch batalionów czołgów i dwóch batalionów zmechanizowanych. We wrześniu 1991 r. zrezygnowano z nazwy wyróżniającej „Drezdeński”, a rozkazem MON z kwietnia 1992 r. numer pułku zmieniono na 89. Pułk Zmechanizowany.

W 1995 r. nastąpiło przejście pułku na etaty brygady pancernej. Równocześnie postanowiono przejąć tradycje 3. Brygady Strzelców – oddziału zmechanizowanego 1. Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka (1942-1947), a także tradycje jednostki, z której brygada się wywodziła – 4. Brygady Pancernej z 1. Drezdeńskiego Korpusu Pancernego (1944-1945). Z połączenia numerów obu wymienionych brygad, 3. Brygady Strzelców i 4. Brygady Pancernej powstał numer nowej brygady, „34”. Tak powstała 34. Brygada Kawalerii Pancernej, która następnie jako pierwsza w Wojsku Polskim otrzymała czołgi PT-91 Twardy, dla jej obu batalionów pancernych. 12 września 1995 r. 34. Brygada Kawalerii Pancernej otrzymała nowy sztandar, ufundowany przez społeczeństwo Żagania. 29 lipca 2004 r. brygadzie nadano imię Hetmana Wielkiego Koronnego Jana Zamoyskiego. Natomiast 9 kwietnia 2008 r. zapadła decyzja, by 1. batalion czołgów przejął tradycje 8 batalionu strzelców Brabanckich 3 Brygady Strzelców i w związku z tym nazwę batalionu zmieniono na 1. Brabancki batalion czołgów. 2. batalion czołgów przejął natomiast tradycje 9. batalionu strzelców Flandryjskich, stając się 2. Flandryjskim batalionem czołgów. Natomiast 24 kwietnia 2009 r. dywizjon artylerii samobieżnej przejął tradycje 24. Pułku Artylerii Samobieżnej (1944-1947) i 24. Drezdeńskiego Pułku Artylerii Pancernej (1947-1949), jednostki dział SU-85 1. Drezdeńskiego Korpusu Pancernego, w związku z czym dywizjon nosi teraz nazwę drezdeński dywizjon artylerii samobieżnej.

Obecnie w skład 34. Brygady Kawalerii Pancernej wchodzą:

· batalion dowodzenia;

· 1 Brabancki batalion czołgów;

· 2 Flandryjski batalion czołgów;

· batalion zmechanizowany;

· Drezdeński dywizjon artylerii samobieżnej;

· dywizjon artylerii przeciwlotniczej;

· kompania rozpoznawcza;

· pododdziały zabezpieczenia.

Brygada wystawia jeden batalion czołgów do Sił Szybkiego Reagowania NATO. Brygada swoje Święto corocznie obchodzi w dniu 22 kwietnia. Data ta wiąże się z rozpoczęciem marszu 1 Korpusu Pancernego na dawną stolicę Sasów Drezno, największego pancernego związku operacyjnego Wojska Polskiego w II wojnie światowej. W tym dniu brygada brała udział w ciężkich bojach w rejonie Budziszyna. Począwszy od 2009 r. brygada jest całkowicie zawodowa.

Decyzją Ministra Obrony Narodowej nr 12 z dn. 22.04.1992 r. 34. Brygada Kawalerii Pancernej ma zaszczyt dziedziczyć tradycje następujących jednostek Wojska Polskiego:

· 3. Brygady Strzelców z 1. Dywizji Pancernej (1942-1947);

· 4. Brygady Pancernej z 1. Drezdeńskiego Korpusu Pancernego 1944 - 1946);

· 8. Pułku Czołgów (1946-1990);

· 99. Pułku Zmechanizowanego (1990-1992);

· 89. Pułku Zmechanizowanego (1992-1995);

· 8. i 9. Batalionów Strzeleckich (1831);

· 8. i 9. Batalionów Strzeleckich (1939);

· 3. Batalionu Pancernego (1934-1939);

· 8. Batalionu Strzelców Brabanckich (1942-1947);

· 9. Batalionu Strzelców Flandryjskich (1943-1947).

Decyzja, która weszła w życie w dniu święta jednostki, 22 kwietnia 1992 r. spotkała się z ogromnym zadowoleniem środowisk kombatanckich 1. Polskiej Dywizji Pancernej oraz 1. Drezdeńskiego Korpusu Pancernego, w skład których wchodziły: 8 Batalion Strzelców Brabanckich, 9 Batalion Strzelców Flandryjskich oraz 4 Brygada Pancerna. Ówczesne koła 8. i 9. batalionu 3. Brygady Strzelców 1. PDPanc znajdowały się na terenie Australii, Belgii, Holandii, Wielkiej Brytanii, Kanady i USA. Dla wielu weteranów tradycje żagańskich pancerniaków były zwieńczeniem ich próśb o przejęcie tradycji oraz podkreśleniem ich zasług w walce o wolność Polski.

Od 1946 roku jednostka bezpośrednio dziedziczy tradycje 4. Brygady Pancernej, wchodzącej w skład 1. Drezdeńskiego Korpusu Pancernego. Na początku 1991 r. rozpoczął się proces przejmowania tradycji polskich formacji pancernych walczących w okresie II wojny światowej. Żołnierze, wówczas, 99. pułku zainteresowali się szlakiem bojowym 3. Brygady Strzelców, nawiązywali kontakty z żołnierzami 8. i 9. Batalionu Strzelców, wchodzących w skład legendarnej 1. Polskiej Dywizji Kawalerii Pancernej, dowodzonej przez gen. Stanisława Maczka. Sięgając do wzorców lat międzywojennych, w styczniu 1991 r. wykonano odznakę pułkową. Z kolei następny, 1992 rok był okresem pełnego przyjęcia tradycji przez ówczesny 89. pułk zmechanizowany. Uzyskano oficjalną zgodę środowisk 8.i 9. Batalionu Strzelców 3. Brygady 1. Polskiej Dywizji Pancernej na przyjęcie i kultywowanie ich tradycji. 30 marca 1992 r. w Leopoldsburgu w Belgii, sztandar pułku, jako jedyny w powojennej historii naszych Sił Zbrojnych został udekorowany belgijskim odznaczeniem bojowym „FOURRAGERE”.

22 kwietnia 1992 , decyzją Ministra Obrony Narodowej, 99. Pułkowi zmieniono numer na 89. Zalecono przy tym kontynuować tradycje m. in. 3. Brygady Strzelców 1. Dywizji Pancernej i 4. Brygady Pancernej 1. Korpusu Pancernego. Żołnierzom jednostki zezwolono używania barw pułkowych 3. Brygady Strzelców, grania hymnu pułkowego, noszenia sznura „Fourragere” w barwach belgijskiego Krzyża Wojennego.

Utożsamienie 1 batalionu czołgów i 2 batalionu czołgów (25 kwietnia 2008 r.)

W 2007 r. podjęta została inicjatywa związana z utożsamieniem 1 i 2 batalionu czołgów z 8 i 9 batalionem strzelców 1 Dywizji Pancernej dowodzonej przez generała Stanisława Maczka. Podstawą do rozpoczęcia procedur z tym związanych był fakt, że 8 batalion Strzelców Brabanckich i 9 batalion Strzelców Flandryjskich należą do pododdziałów odznaczonych Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari. Ceremonię utożsamienia przeprowadził osobiście w imieniu Kapituły Orderu Kanclerz Orderu Wojennego Virtuti Militari, gen. bryg. Stanisław Nałęcz-Komornicki, płk dr Jerzy Tomczyk delegat Departamentu Wychowania i Promocji Obronności występujący z ramienia Ministra Obrony Narodowej oraz weterani 9 batalionu Strzelców Flandryjskich.

Po konsultacji z Departamentem Wychowania i Promocji Obronności MON oraz Kanclerzem Kapituły Orderu Wojennego Vrtuti Militari, ustalono, że znaki utożsamienia, jako pododdziały wchodzące w skład brygady kawalerii wykonane zostaną na podstawie Rozkazu Ministra do Spraw Wojskowych w sprawie płomieni do trąb jazdy i artylerii z 1924 r. / Dz.Roz. MSWoj. Nr 11/1924 poz. 160/. W rozkazie tym szczegółowo określone zostały parametry płomieni do trąb jazdy. Wykonane przez 34 BKPanc zbiorowe znaki identyfikacyjne z zachowaniem barw i nazw wyróżniających historycznych pododdziałów zostały wykonane na podstawie przepisów określonych w powyższym rozkazie. Dla 34 BKPanc „ płomienie trąbek” stanowią sztandary 1 Brabanckiego batalionu czołgów i 2 Flandryjskiego batalionu czołgów. Fundatorem płomieni 1 i 2 batalionu czołgów było społeczeństwo miasta Żagania.

Trąbki z płomieniami

Płomienie do trąbek, w obecności dowódcy 11 LDKPanc, gen. dyw. Pawła Lamli i dowódcy 34 BKPanc, gen. bryg. Andrzeja Sobieraja wręczył burmistrz Żagania, Sławomir Kowal. Repliki Krzyży Srebrnych Virtuti Militari zostały wykonane przez pracownię w Warszawie.

W czasie głównych uroczystości Święta Brygady, które odbyły się 25 kwietnia 2008 r., odczytano decyzje Ministra Obrony Narodowej nr 170 i 171 z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wprowadzenia proporczyka na beret oraz 173 i 174 w sprawie przejęcia dziedzictwa i wyróżniającej nazwy przez 1 batalion czołgów, dowodzony przez ppłk. Romana Łytkowskiego, który przyjął nazwę 1 Brabanckiego batalionu czołgów oraz 2 batalion czołgów, dowodzony przez ppłk. Dariusza Świebodę, który przyjął nazwę 2 Flandryjskiego batalionu czołgów. Aktu utożsamienia dokonał Kanclerz Kapituły Orderu Virtuti Militari gen. bryg. Stanisław Nałęcz – Komornicki oraz towarzyszący mu członek Kapituły gen. bryg. Zbigniew Ścibor - Rylski, poprzez przepięcie orderów na płomienie trąbek. W swoim wystąpieniu Kanclerz Kapituły powiedział m.in. „Kiedy ten symbol znajduje się na Waszych sztandarach, kiedy ten symbol znajduje się na Waszych proporcach, kiedy znajduje się tu na płomieniach trąbek Waszych batalionów pancernych, pamiętajcie, że to prawdziwe Virtuti jest w sercach Waszych, jest w sercach miłujących Ojczyznę, ludzi gotowych na wszystko, na poświęcenie najwyższe dla obrony jej niepodległości”.

W uroczystych obchodach Święta Brygady i ceremonii utożsamienia uczestniczyli także przedstawiciele władz samorządowych Żagania w osobach Burmistrza Sławomira Kowala, Starosty Powiatu Żagańskiego Jerzego Bielawskiego, Przewodniczącego Rady Miasta Pana Zdzisława Mirskiego. Środowisko Kombatanckie reprezentował Edward Łańcucki - Prezes Ogólnopolskiego Klubu Kombatantów 1 Drezdeńskiego Korpusu Pancernego Wojska Polskiego z Warszawy. W gronie gości honorowych znalazł się pierwszy dowódca 34 Brygady Kawalerii Pancernej płk rez. Andrzej Solnica. Przybyła delegacja wojskowa z 5 Pułku Liniowego z Belgi, z którym brygada utrzymuje stały kontakt. Nie zabrakło obecności dowódców jednostek wojskowych, dyrektorów szkół, harcerzy, przedstawicieli instytucji wojskowych i cywilnych z którymi brygada współpracuje, a także byłych żołnierzy zawodowych brygady. Delegacje dowództwa brygady, władz samorządowych, dowódców innych jednostek wojskowych, kombatanckie i wiele innych złożyły wiązanki kwiatów pod pomnikiem patrona brygady, Hetmana Wielkiego Koronnego Jana Zamoyskiego oraz na „Skwerze Pancerniaka”, gdzie znajdują się pomniki gen. Stanisława Maczka oraz bezimiennego czołgisty 1 Drezdeńskiego Korpusu Pancernego.

Utożsamienie batalionów czołgów z batalionami strzelców stało się elementem realizacji treści zawartych w programach patriotycznych takich „Patriotyzm jutra” lub „Tradycja zobowiązuje.”

Utożsamienie dywizjonu artylerii samobieżnej (24 kwietnia 2009 r.)

Minister Obrony Narodowej decyzją nr 439/MON z dnia 3 listopada 2008 r. polecił dywizjonowi artylerii samobieżnej 34 Brygady Kawalerii Pancernej przejąć i z honorem kultywować dziedzictwo tradycji:

- 24 pułku artylerii samobieżnej z lat 1944 – 1947’
- 24 drezdeńskiego pułku artylerii pancernej z lat 1947 – 1949.

Na mocy tej samej decyzji Minister Obrony Narodowej polecił dywizjonowi artylerii samobieżnej 34 Brygady Kawalerii Pancernej przyjąć nazwę wyróżniającą ”Drezdeński”.

Losy oddziału, którego tradycje kultywuje dywizjon, splatały się z losami poprzedniczek Brygady. Na sowim szlaku bojowym 24 pułk niejednokrotnie wspierał 4 Brygadę Pancerną I Drezdeńskiego Korpusu Pancernego w walce. Zakończył swe istnienie zasilając swym stanem osobowym i sprzętem skład 8 pułku czołgów związując się tym samym z poprzednikiem 34 Brygady Kawalerii Pancernej. Stąd głównie wypływa świadomość kontynuowania przez żołnierzy dywizjonu chlubnych tradycji właśnie 24 pułku.

Ceremonia utożsamienia das 34 BKPany miała miejsce 24 kwietnia 2009 r., w ramach obchodów Święta 34 Brygady Kawalerii Pancernej. W tym dniu nastąpiło utożsamienie dywizjonu artylerii samobieżnej 34 BKPanc z 24 Drezdeńskim pułkiem artylerii pancernej.

W uroczystości udział wzięli i złożyli swoje podpisy pod protokołem utożsamienia członkowie Kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari: kanclerz Orderu gen bryg. Stanisław Nałęcz-Komornicki, sekretarz Kapituły gen. bryg. Zbigniew Ścibor – Rylski oraz gen. bryg. Stefan Bałuk. Ze strony Departamentu Wychowania i Promocji Obronności MON w uroczystości wziął udział płk dr Jerzy Tomczyk.

Dywizjon został obdarowany płomieniem do trąbki w barwach stanowiących odwzorowanie strony odwrotnej płata sztandaru 24 pułku przez prezydenta miasta Chełm, Agatę Fisz. Na ów płomień przeniesiono również replikę Krzyża Srebrnego Orderu Wojennego Virtuti Militari, symbolizującą odznaczenie 24 pułku tym orderem w uznaniu jego zasług czasu wojny.

Od 24 kwietnia 2009 roku artylerzyści 34 BKPanc noszą nazwę Drezdeńskiego dywizjonu artylerii.

Sztandar

12 września 1995 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, Lech Wałęsa swoim postanowieniem nadał 34. Brygadzie Kawalerii Pancernej sztandar wojskowy. Sztandar jako znak uosabiający symbol najwyższych wartości, sławy wojennej i tradycji oraz wierności, honoru i męstwa, których Ojczyzna wymaga od swych żołnierzy. Sztandar został ufundowany przez społeczeństwo miasta Żagania.

Uroczystość wręczenia sztandaru odbyła się 12 września 1995 roku podczas obchodów Święta 11 Dywizji Kawalerii Pancernej. Miejscem ceremonii był plac gen. Maczka w Żaganiu. Poszczególne osoby dokonały symbolicznego wbicia gwoździ honorowych. W imieniu fundatorów Michał Zapotoczny, przewodniczący Rady Miasta Żagań, wręczył sztandar brygady rodzicom chrzestnym, Zofii Podściańskiej – wdowie po żołnierzu 4 BPanc oraz Ryszardowi Łuczakowi, prezesowi koła Benelux w Belgii 1 Polskiej Dywizji Pancernej. W imieniu Prezydenta RP, wręczenia sztandaru dla dowódcy brygady, ppłk. Andrzeja Solnicy, dokonał zastępca dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego, gen. dyw. Aleksander Topczak. Przez wiele lat sztandar wojskowy brygady towarzyszył żołnierzom jednostki podczas oficjalnych uroczystości państwowych i wojskowych.

Na drzewcu sztandaru umieszczone są gwoździe honorowe, kolejno:
- od góry na stronie głównej:
Prezydent RP – Lech Wałęsa
Minister Obrony Narodowej – Zbigniew Okoński
Szef Sztabu Generalnego WP – gen. broni Tadeusz Wilecki
Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego – gen. dyw. Janusz Kornatowski
Wojewoda Zielonogórski – prof. Marian Eckert
Przewodniczący Komitetu Fundatorów – Michał Zappotoczny
Rodzice Chrzestni Sztandaru – Zofia Podściańska, Ryszard Łuczak
- od góry na stronie odwrotnej:
Dowódca 11. Dywizji Kawalerii Pancernej – gen. bryg. Aleksander Bortnowski
Dowódca 34. Brygady Kawalerii Pancernej – ppłk dypl. Andrzej Solnica
Przedstawiciel 4. Brygady Pancernej – Mieczysław Wróbel
Przedstawiciel oficerów – ppłk Marian Popławski
Przedstawiciel – chorążych – chor. szt. Marek Domagalski
Przedstawiciel podoficerów – st. sierż. Zdzisław Mikityrowicz
Przedstawiciel szeregowych - st. szer. Mariusz Linecki

Płaty sztandaru 34 BKPanc odzwierciedlają tradycje oraz miejsce stacjonowania jednostki.

Strona główna sztandaru. Płatem sztandaru jest tkanina biała w kształcie kwadratu, na której znajduje się krzyż kawalerski wykonany z tkaniny czerwonej. Barwy sztandaru są białe i czerwone, ustalony dla barw Rzeczypospolitej Polskiej. Bok sztandaru wszyty jest w białą skórę przymocowaną do drzewca siedmioma gwoździami z białego metalu. Płat, z wyjątkiem boku przytwierdzonego do drzewca, jest obszyty frędzlą złotą. Pośrodku krzyża kawalerskiego, w czerwonym kręgu, znajdują się dwie gałązki wawrzynu, ułożone w kształcie wieńca otwartego w górnej części, haftowane złotym sztychem. Pośrodku wieńca umieszczony jest wizerunek orła białego, ustalonego ustawą z dnia 9 lutego 1990 roku, z głową zwróconą do drzewca, haftowany srebnym szychem. Korona, dziób i szpony orła haftowane są złotym szychem. Pomiędzy ramionami krzyża kawalerskiego, w rogach płatu, umieszczone są wieńce wawrzynu, a w ich polach liczba „34” będąca numerem 34 Brygady Kawalerii Pancernej. Numer i wieńce haftowane są złotym sztychem.

Strona odwrotna sztandaru. W górnym prawym rogu odwrotnej strony płatu sztandaru (przy drzewcu), na białej tkaninie umieszczone są dwie gałązki wawrzynu ułożone w kształcie wieńca otwartego w górnej części, haftowane złotym szychem. Pośrodku herb miasta Żagania fundatora sztandaru. W 1949 roku jednostka, wówczas jako 8 pułk czołgów średnich i Artylerii Pancernej, rozkazem przełożonych została przeniesiona do Żagania, w którym stacjonuje do dnia dzisiejszego. W dolnym prawym rogu odwrotnej strony płatu sztandaru (przy drzewcu), na białej tkaninie umieszczone są dwie gałązki wawrzynu ułożone w kształcie wieńca otwartego w górnej części, haftowane złotym szychem. Pośrodku herb miasta Chełm. 34 BKPanc swój rodowód wywodzi od 4 Brygady Pancernej, której formowanie rozpoczęto 2 sierpnia 1944 r. na ziemi ukraińskiej. Decyzją Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego jednostka została przegrupowana do rejonu położonego 6 km na zachód od Chełma. Tam, od 24 sierpnia 1944 r. do 12 lutego 1945 r. 4 BPanc kończyła etap formowania i prowadziła intensywne szkolenie przygotowujące ją do wymarszu na front. Miasto Chełm stanowi dla wszystkich żołnierzy brygady symbol rozpoczęcia drogi bojowej. Po zakończeniu działań wojennych część byłych żołnierzy 4 BPanc zamieszkała w Chełmie i jego okolicach. Dla żołnierzy 34 BKPanc, herb miasta utożsamia poczucie dumy z kontynuowania tradycji 4 BPanc, jak i więzi łączące współczesnych żołnierzy z weteranami. W lewym dolnym rogu odwrotnej strony płatu sztandaru na białej tkaninie umieszczone są dwie gałązki wawrzynu ułożone w kształcie wieńca otwartego w górnej części, haftowane złotym szychem. Pośrodku herb miasta Breda, w Holandii.

W lewym górnym rogu odwrotnej strony płatu sztandaru na białej tkaninie umieszczone są dwie gałązki wawrzynu ułożone w kształcie wieńca otwartego w górnej części, haftowane złotym szychem. Po środku znajduje się herb miasta Gandawa, w Belgii. 9 Batalion Strzelców z 3 Brygady Strzelców, wyróżnił się szczególnie w wyzwolenie wschodniej Flandrii, w tym jej stolicy Gandawy. Za pełną poświęcenia i bohaterską postawę w walkach na ziemi flandryjskiej, żołnierze 9 Batalionu Strzelców uzyskali od regenta Belgii wyróżniające miano Strzelców Flandryjskich. Herb Gandawy jest symbolem bohaterskich walk żołnierzy 9 Batalionu Strzelców w imię wolności Ojczyzny.