TOŻSAMOŚĆ
Decyzją Ministra Obrony Narodowej Nr. 153/MON z dnia 6 grudnia 2023 roku,
19 Nadbużańska Brygada Obrony Terytorialnej przejmuje i z honorem kultywuje dziedzictwo tradycji:
- Zgrupowania Korpusu Ochrony Pogranicza - 1939 roku,
- 1. Pułku Kawalerii Korpusu Ochrony Pogranicza - 1939 roku,
- 50. Pułku Piechoty Armii Krajowej - 1944 roku.
Otrzymuje jednocześnie imię gen. bryg. Wilhelma Orlik-Rückemanna.
Święto 19 Nadbużańskiej Brygady Obrony Terytorialnej zostało ustanowione na dzień 31 sierpnia.
1) 17 września 1939 roku Korpus Ochrony Pogranicza stawił opór sowieckiej napaści na II Rzeczpospolitą. W wyniku krwawych walk ze znacznie liczniejszym przeciwnikiem, dowódca Korpusu Ochrony Pogranicza gen. bryg. Orlik – Rückemann w celu uniknięcia okrążenia i rozbicia walczących pododdziałów nakazał ich koncentrację. 21 września na poleskim kierunku natarcia sowietów powstało Zgrupowanie Korpusu Ochrony Pogranicza liczące około 9000 żołnierzy z zamiarem przemieszczania sięna zachód połączenia z Samodzielną Grupą Operacyjną „Polesie” (SGO „Polesie”). Zgrupowanie w ponad dwutygodniowych walkach cofając się w kierunku zachodnim ku rzece Bug pokonało prawie 500 kilometrową trasę marszu i stoczyło dwie duże bitwy z sowietami. 28 września zdobyto Szack pokonując siły 52 Dywizji Strzeleckiej. 1 października kopowcy zostali ponownie zaatakowani po przeprawie przez Bug pod Wytycznem, tym razem przez 45. Dywizję Strzelecką wspartą czołgami i lotnictwem i to natarcie również udało im się odeprzeć, ale wobec wyczerpującego marszu, dużych strat, braku amunicji i zaopatrzenia Dowódca gen. bryg. Wilhelm Orlik – Rückemann rozproszył zgrupowanie i nakazał przebijać się żołnierzom małymi grupami w kierunku Kocka z zadaniem wsparcia sił SGO „Polesie” gen. bryg. Franciszka Kleberga. Bitwa pod Wytycznem była ostatnią bitwą Korpusu Ochrony Pogranicza.
Żołnierze 19 Nadbużańskiej Brygady Obrony Terytorialnej są dumni z faktu, że miejscowości Szack, i Wytyczno, wraz z datą są upamiętnione na tablicach Grobu Nieznanego Żołnierza w Warszawie i chcą być spadkobiercami historii napisanej przez Zgrupowanie Korpusu Ochrony Pogranicza.
2) 1 Pułku Kawalerii KOP, w czasie wojny obronnej 1939 roku przeszedł szlak bojowy z Wielkopolski, poprzez Warszawę i Otwock, kończąc walki na Lubelszczyźnie w okolicach Zamościa i Tomaszowa Lubelskiego.Ułani 1 Pułku Kawalerii KOP, obok ułanów 22 pułku ułanów, weszli w skład Grupy Kawalerii „Chełm” pod dowództwem płk. Władysława Płonki, sformowanego 20 września 1939 roku, tocząc dalsze boje na Lubelszczyźnie następnie kapitulując pod Janowem Lubelskim.Twórcą i dowódcą pułku był ppłk Feliks Kopeć.
3) W styczniu 1944 r. w składzie 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej utworzony został 50 Pułk Piechoty Armii Krajowej (50 pp AK), zorganizowany na bazie oddziałów partyzanckich działających na Wołyniu od 1943 r. Pułk ten nawiązywał do tradycji 50 Pułku Strzelców Kresowych 1918-1939 r.
W ramach akcji ,,Burza” 50 pp AK przeszedł 500 km szlak bojowy na Wołyniu, Polesiu i Lubelszczyźnie. Trzykrotnie wyrywał się z pierścieni niemieckiego okrążenia zadając przeciwnikowi dotkliwe straty. Po sforsowaniu Bugu w czerwcu 1944 r. żołnierze pułku brali udział w wyzwoleniu Lubartowa, Kocka i Firleja, a następnie w wyniku zdradzieckiej działalności Armii Czerwonej – 25 lipca 1944 r., żołnierze pułku zostali zmuszeni do złożenia broni w Skrobowie.
W uznaniu czynów niezwykłego męstwa w okresie II Wojny Światowej, 50 Pułkowi Piechoty Armii Krajowej został przyznany Krzyż Srebrny Orderu ,,Virtuti Militari”.