Historia i Tradycje 12SDZ

Symboliczny początek dziejów 12. Dywizji Zmechanizowanej należałoby wywodzić od związków taktycznych, których dziedzictwo tradycji - zgodnie z właściwą Decyzją Ministra Obrony Narodowej - 12. Dywizja Zmechanizowana przejęła i z honorem kultywuje.
Jednym z tych związków taktycznych była 6. Dywizja Strzelców Polskich Armii gen. Józefa Hallera.
To właśnie ww. dywizja, podczas wojny polsko – ukraińskiej, w ramach Frontu Galicyjsko – Wołyńskiego, w dniu 28 czerwca 1919 roku – pod dowództwem Marszałka Józefa Piłsudskiego - przełamała front pod Złoczowem i zmusiła wszystkie siły przeciwnika do odwrotu, co zaowocowało ostatecznym uderzeniem wojsk polskich, zakończonym wyparciem resztek sił ukraińskich za linię rzeki Zbrucz i tym samym zakończenie trwającej od 1 listopada 1918 roku wojny polsko – ukraińskiej. 
Tradycje bojowe 6. Dywizji Strzelców Polskich Armii gen. Józefa Hallera, a szczególnie chrzest bojowy, który przeszła w dniu 28 czerwca 1919 w bitwie pod Złoczowem, spowodował ustanowienie corocznego święta jej spadkobierczyni - 12. Dywizji Zmechanizowanej, właśnie na ten dzień – 28 czerwca – jako wyraz uznania i szacunku dla żołnierzy gen. Józefa Hallera. 
W dniu 28 czerwca 2019 roku, w dniu setnej rocznicy bitwy pod Złoczowem, w siedzibie Dowództwa Dywizji miała miejsce uroczysta zbiórka z okazji odsłonięcia upamiętniającej powyższe wydarzenia tablicy pamiątkowej. 
 
Historia powstania 12 Dywizji Zmechanizowanej jest ściśle związana z rozwojem i organizacją Wojska Polskiego w końcowym okresie II Wojny Światowej. Na początku 1945 r. został przyjęty plan rozwoju Wojska Polskiego. W ramach jego realizacji Naczelny Dowódca Wojska Polskiego wydał rozkaz Nr 058/Org. z dnia 15 marca (do 2008 roku była to oficjalna data Święta 12 Dywizji Zmechanizowanej) nakazujący sformowanie 12 Dywizji Piechoty.
 
Na miejsce tworzenia dywizji tymczasowo wyznaczono Poznań, Gniezno i Biedrusko, a sformowane tam jednostki wojskowe już od 15 października 1945 roku rozpoczęły zajmowanie stałych miejsc dyslokacji na Pomorzu Zachodnim. Większość dyslokowano w Szczecinie.
 
Rozkaz sformowania 12DP
Odprężenie na arenie międzynarodowej w drugiej połowie lat 50., a w rezultacie brak uzasadnienia dla utrzymania nadmiernie rozbudowanych sił zbrojnych doprowadziło do głębokiej redukcji i restrukturyzacji. 1 września 1956 r. 12 Dywizja Piechoty weszła w bezpośrednie podporządkowanie dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego.
W drugim kwartale 1957 r. zakończono w dywizji okres intensywnego zmniejszania stanów osobowych, w wyniku których przeformowano 12 Dywizję Piechoty w 12 Dywizję Zmechanizowaną. Zadanie przeformowania 12 Dywizji Piechoty na etat Dywizji Zmechanizowanej otrzymał rozkazem MON nr 0010/Org. z 2 października 1958 r.  Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego a skład dywizji był następujący:
   - Dowództwo 12 Dywizji Zmechanizowanej
  - 47 kompania sztabowa
  - 5 Kołobrzeski Pułk Zmechanizowany
  - 9 Zaodrzański Pułk Zmechanizowany
  - 41 Pułk Zmechanizowany
  - 16 Pułk Czołgów i Artylerii Pancernej
  - 2 Pułk Artylerii Haubic
  - 33 batalion łączności
  - 16 batalion rozpoznawczy
  - 17 batalion saperów
  - 124 pułk artylerii przeciwlotniczej
  - 46 batalion transportowo-samochodowy
  - 19 kompania obrony przeciwchemicznej
  - 12 Ruchomy Warsztat Naprawy Czołgów
  - 39 Ruchomy Warsztat Naprawy Samochodów
  - 53 Dywizyjny Warsztat Uzbrojenia
  - 12 Dywizyjny Punkt Zaopatrzenia
  
Wszystkie wyżej wymienione jednostki wojskowe rozmieszczone były w Szczecinie oprócz 9 Zaodrzańskiego Pułku Zmechanizowanego, którego koszary mieściły się w Stargardzie Szczecińskim. Pierwsze zmiany w składzie dywizji przeprowadzono już w 1961 roku, a polegały one na:
  - rozformowaniu 47 kompanii sztabowej i włączenie jej sił do dowództwa dywizji
 - przeformowaniu 16 batalionu rozpoznawczego w  59 kompanię rozpoznawczą
 - przeformowaniu 16 Pułku Czołgów i Artylerii Pancernej w 16 Pułk Czołgów Średnich
 - przeformowaniu 46 batalionu transportowo-samochodowego w 46 batalion  
   transportowy
 - sformowaniu 45 batalionu medycznego
 - sformowaniu 87 baterii dowodzenia Szefa Artylerii 12.DZ
  • 01
    Wręczenie wyróżnień żołnierzom 12DP na poligonie drawskim
    Wręczenie wyróżnień żołnierzom 12DP na poligonie drawskim
  • Koszary na ul. Janickiego
    02
    Koszary na ul. Janickiego
  • 03
    Wyniki ze strzelania działonu
    Wyniki ze strzelania działonu
Taki stan organizacyjny dywizji utrzymał się kolejne 5 lat. W tym czasie dywizja aktywnie starała się uczestniczyć w życiu społecznym oraz brała udział w wielu ważnych ćwiczeniach poligonowych. Rok 1967 przyniósł duże zmiany organizacyjne w składzie dywizji. Wiele jednostek przeformowano, część rozformowano, usprawniono struktury logistyczne dywizji. Głównym wyposażeniem jednostek zmechanizowanych 12. DZ były transportery opancerzone SKOT, które pod koniec lat 70-tych zaczęto wypierać bojowymi wozami piechoty BWP-1. Pododdziały rozpoznawcze dywizji jak i jej jednostek opierały się głównie na pojazdach BRDM-2. Pułk pancerny miał na wyposażeniu czołgi T-55AM. Siły artyleryjskie dywizji stanowiły  wyrzutnie BM-21 „Grad”, haubice 122mm wz.38, armato-haubice 152mm wz.43. Obronę przeciwlotniczą zapewniały armaty S-60 oraz zestawy ZSU-23-4. W roku 1984 na wyposażenie 124 Pułku Artylerii Przeciwlotniczej weszły zestawy rakietowe „Osa”.  Rok wcześniej w pułku artylerii rozpoczęto również wprowadzanie nowego uzbrojenia, którym były armato-haubice „Dana”.
 
Do połowy lat 90-tych w strukturze dywizji nie dokonywano większych zmian poza rozformowaniem w 1990 roku 25 Pułku Czołgów oraz 22 dywizjonu artylerii rakietowej. Przełom nastąpił w latach 1994-1995, kiedy to odgórnie zadecydowano, że dywizje Wojska Polskiego przejdą ze struktury pułkowej na strukturę brygadową. Głównym dokumentem, który zapoczątkował zmiany organizacyjne w dywizji, było zarządzenie Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr 086/Org. z 19 grudnia 1994.  Istniejące jednostki do 31 grudnia 1995 r. zostały rozformowane, a na ich podstawie powstały nowe. Na bazie 5 pułku zmechanizowanego utworzono 12 Brygadę Zmechanizowaną, 9 pułku zmechanizowanego – 6 Brygadę Pancerną (przemianowaną wkrótce na 6 Brygadę Kawalerii Pancernej), 41 pułku zmechanizowanego – 29 Brygadę Zmechanizowaną, 124 pułku artylerii przeciwlotniczej – 3 pułk przeciwlotniczy, 2 pułku artylerii – 2 pułk artylerii mieszanej, 33. batalionu łączności - 12. batalion dowodzenia, 16. batalionu rozpoznania - 12. batalion rozpoznania. W kolejnych latach następowały dalsze zmiany w organizacji składu dywizji:
 
 - 1997 – do składu 12.DZ weszły: 36 Brygada Zmechanizowana – Trzebiatów, 8 batalion remontowy – Kołobrzeg oraz 2 batalion saperów – Stargard Szczeciński,
 - 1998 – rozkazem Dowódcy Wojsk Lądowych rozformowano 29 Brygadę Zmechanizowaną oraz 17 batalion saperów, natomiast 7 Rejonowe Warsztaty Techniczne przekazano w podporządkowanie Pomorskiemu Okręgowi Wojskowemu,
 - 2001 – sformowana została 12 kompania chemiczna, a 2 Pułk Artylerii został przeniesiony ze Szczecina do Choszczna.
  • 01
    Defilada pododdziałów 12DP na Wałach Chrobrego
    Defilada pododdziałów 12DP na Wałach Chrobrego
  • Batalion czołgów 5 pułku piechoty ns poligonie drawskim
    02
    Batalion czołgów 5 pułku piechoty ns poligonie drawskim
  • 03
    Strzelania z PPK na drawskim poligonie
    Strzelania z PPK na drawskim poligonie
7 listopada 2001 dywizja zmienia swoje podporządkowanie z Pomorskiego Okręgu Wojskowego do 1 Korpusu Zmechanizowanego. W roku 2004 po likwidacji Korpusu bezpośrednio przeszła pod Dowództwo Wojsk Lądowych. Aktualnie w skład 12. Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej wchodzą:
 
1)    Dowództwo 12.Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Bolesława Krzywoustego - Szczecin
2)    2. Brygada Zmechanizowana "Legionów" im. marszałka Józefa Piłsudskiego - Złocieniec/Czarne
3)    7. Pomorska Brygada Obrony Wybrzeża im. gen. bryg. Franciszka Grzmot-Skotnickiego - Słupsk/Lębork/Trzebiatów
4)    12. Brygada Zmechanizowana im. gen. broni Józefa Hallera - Szczecin/Stargard/Choszczno
5)    5. Lubuski Pułk Artylerii - Sulechów
6)    8. Koszaliński Pułk Przeciwlotniczy – Koszalin
7)    8. Kołobrzeski batalion remontowy - Kołobrzeg
8)    12. batalion dowodzenia "Ułanów Podolskich" - Szczecin
 
Największym wyzwaniem przed jakim stanęła 12 Dywizja Zmechanizowana w swojej historii, było sformowanie I zmiany Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Republice Iraku w ramach międzynarodowej operacji „Iracka Wolność”. Rozkazami Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego oraz Dowódcy Wojsk Lądowych ustalono, że podstawą polskiego kontyngentu będą etatowe dowództwo i sztab 12 Dywizji Zmechanizowanej, 12 batalion dowodzenia, 12 Brygada Zmechanizowana oraz 12 batalion zaopatrzenia. Dnia 31 lipca 2003 r. w koszarach 12 Brygady Zmechanizowanej w Szczecinie, żołnierzy 12 Dywizji wylatujących do Iraku pożegnali ówcześni: Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Aleksander Kwaśniewski i Minister Obrony Narodowej Jerzy Szmajdziński. Żołnierze w składzie Polskiego Kontyngentu Wojskowego Irak służyli w bazach w Karbali, Babilonie i Al-Hillah.
PKW Irak 2003 rok
Dywizja była również odpowiedzialna za przygotowanie i sformowanie VI kontyngentu w Republice Iraku w 2006 r. i ostatniej X zmiany w 2008 r. Żołnierze Dywizji opuścili ziemię iracką 28 października 2008 r., po blisko 10-cio miesięcznej służbie.  Oprócz misji Irackiej żołnierze 12 Dywizji Zmechanizowanej tworzyli w latach 2008 - 2009  III i IV oraz na przełomie 2012-2013 XII zmianę Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Islamskiej Republice Afganistanu.
Podczas wykonywania misji w Iraku i Afganistanie łącznie zginęło 6 żołnierzy , a 52 zostało rannych.
  • 01
    PKW Afganistan - XII zmiana
    PKW Afganistan - XII zmiana
  • PKW Afganistan - XII zmiana
    02
    PKW Afganistan - XII zmiana
  • 03
    PKW Afganistan - XII zmiana
    PKW Afganistan - XII zmiana
Miejsce i rola 12 Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej (12.SzDZ) im. Bolesława Krzywoustego w systemie obronności naszego państwa jest szczególna. To ona, jako jedna z pierwszych torowała drogę do pełnej integracji naszej armii ze strukturami wojskowymi Sojuszu Północnoatlantyckiego. Obecnie w dużym stopniu decyduje o potencjale i możliwościach bojowych Wojsk Lądowych. 12.SzDZ pomimo wielu przeobrażeń, przez cały okres niezmiennie związana jest z Pomorzem Zachodnim i Środkowym, a przez fakt włączenia w jej struktury 5. Lubuskiego Pułku Artylerii – także z Ziemią Lubuską.
 
Mimo, że najważniejszym zadaniem dywizji były i są zadania w wymiarze militarnym, to trudno nie zgodzić się ze stwierdzeniem, że pełniła ona ważną rolę państwowotwórczą w regionie. Miało to szczególne znaczenie w pierwszych latach po zakończeniu drugiej wojny światowej, ale i dziś nie jest bez znaczenia w kontekście procesu krzewienia patriotyzmu w garnizonach, gdzie stacjonują jednostki dywizji.
  • 01
    12SDZ - obecnie
    12SDZ - obecnie
  • 12SDZ - obecnie
    02
    12SDZ - obecnie
  • 03
    12SDZ - obecnie
    12SDZ - obecnie

Święto i tradycje 12SDZ

DECYZJA Nr 88/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 16 marca 2009 r. w sprawie przejęcia dziedzictwa tradycji i ustanowienia dorocznego Święta 12. Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Bolesława Krzywoustego.
 
1. 12. Szczecińska Dywizja Zmechanizowana im. Bolesława Krzywoustego przejmuje i z honorem kultywuje dziedzictwo tradycji:
1) 6 Dywizji Strzelców Polskich Armii gen. Józefa Hallera (1919 r.);
2) 12 Dywizji Piechoty (1919-1939);
3) 12 Dywizji Piechoty Armii Krajowej (1944 r.);
4) 12 Dywizji Piechoty (1945-1958);
5) 12 Dywizji Zmechanizowanej (1958-1994).
 
Święto 12 Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej zostało ustanowione na dzień 28 czerwca. Data ta związana jest z tradycjami bojowymi 6 Dywizji Strzelców Pieszych. W tym dniu w 1919 roku, w obecności Naczelnika Państwa Polskiego Józefa Piłsudskiego, podczas wojny polsko –ukraińskiej, pułki 6.DSP przeszły swój chrzest bojowy.

SYMBOLIKA

DECYZJA Nr 30/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 kwietnia 1994 r. w sprawie nadania nazwy wyróżniającej oraz imienia patrona 12 Dywizji Zmechanizowanej w Szczecinie.
 
"...Dla podkreślenia więzi 12 Dywizji Zmechanizowanej z Ziemią Szczecińską oraz upamiętnienia zasług militarnych i politycznych Księcia Bolesława III Krzywoustego w ugruntowaniu władztwa polskiego na Pomorzu Zachodnim, na podstawie postanowień rozkazu Ministra Obrony Narodowej Nr 1/MON z 2 stycznia 1991 r. w sprawie dziedziczenia i kultywowania tradycji oręża polskiego (Dz. Rozk. MON poz. 1), z dniem 15 kwietnia 1994
polecam:
12 Dywizji Zmechanizowanej przyjąć nazwę wyróżniającą „Szczecińska” oraz imię Bolesława Krzywoustego."
Decyzja ws nadania nazwy wyróżniającej i imienia patrona 12SDZ
DECYZJA Nr 231/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 23 czerwca 2015 r. w sprawie wprowadzenia odznaki pamiątkowej 12. Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Bolesława Krzywoustego.
 
1. Wprowadza się odznakę pamiątkową, zwaną dalej „odznaką” ,12. Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Bolesława Krzywoustego.
2. Zatwierdza się:
1) wzór odznaki, stanowiący załącznik Nr 1 do decyzji;
2) wzór legitymacji odznaki, stanowiący załącznik Nr 2 do decyzji;
3. Nadaje się regulamin odznaki, stanowiący załącznik Nr 3 do decyzji.
4. Traci moc decyzja Nr 122/MON/PSSS Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 kwietnia 2005 roku w sprawie wprowadzenia odznaki pamiątkowej 12. Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej w Szczecinie (Dz. Urz. MON z 17 maja 2005 r. Nr 9 poz. 72).
Odznaka pamiątkowa 12SDZ
DECYZJA Nr 602/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie wprowadzenia oznaki rozpoznawczej i proporczyka na beret 12 Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Bolesława Krzywoustego w Szczecinie.
 
1. Wprowadza się oznakę rozpoznawczą, zwaną dalej „oznaką” i proporczyk na beret, zwany dalej „proporczykiem”, 12 Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Bolesława Krzywoustego w Szczecinie.
  • 01
    Oznaka rozpoznawcza 12SDZ na mundur wyjściowy
    Oznaka rozpoznawcza 12SDZ na mundur wyjściowy
  • Oznaka rozpoznawcza 12SDZ na mundur polowy
    02
    Oznaka rozpoznawcza 12SDZ na mundur polowy
  • 03
    Proporczyk 12SDZ na beret
    Proporczyk 12SDZ na beret

Podporządkowanie

Pomorski Okręg Wojskowy (01.IX. 1956 – 7.XI.2001)
1.Korpus Zmechanizowany (7.XI.2001 – 2004)
Dowództwo Wojsk Lądowych (2004 – 31.XII.2013)
Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych (1.I.2014 - obecnie)
Odsłonięcie tablicy pamiatkowej w Dowództwie 12SDZ
Autor zdjęcia: st. chor. sztab. Artur Walento/Sekcja Prasowa 12SDZ
Tablica pamiątkowa 12SDZ