Niniejsza strona do poprawnego działania używa cookie. Więcej w polityce prywatności. Rozumiem, zamknij pasek.

POLISH ARMED FORCES
A A A A A



OSTATNIE ROZPORZĄDZENIE DO USTAWY O DYSCYPLINIE WOJSKOWEJ

| Autor:

W związku z ogłoszeniem w dniu 12 lipca br. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 czerwca 2010 r. w sprawie wyróżniania żołnierzy, byłych żołnierzy, pododdziałów, oddziałów i instytucji wojskowych (Dz. U. Nr 124, poz. 841)informuję, iż wchodzi ono w życie z dniem ogłoszenia i od tego dnia obowiązują już wszystkie nowe wojskowe przepisy dyscyplinarne, na które składają się również:

 
1) ustawa z dnia 9 października 2009 r. o dyscyplinie wojskowej (Dz. U. Nr 190, poz. 1474);
2) rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 grudnia 2009 r. w sprawie wykonywania kar i środków dyscyplinarnych (Dz. U. Nr 223, poz. 1782);
3) rozporządzenie MON z dnia 8 lutego 2010 r. w sprawie regulaminu postępowania dyscyplinarnego (Dz. U. Nr 24, poz. 121);
4)  rozporządzenie MON z dnia 25 marca 2010r. w sprawie dokumentacji i ewidencji dyscyplinarnej (Dz. U. Nr 60, poz. 375);
5) rozporządzenie MON z dnia 2 kwietnia 2010 r. w sprawie środków zapobiegawczych dyscyplinarnych (Dz. U. Nr 65, poz. 415).
 
W związku z powyższym istnieje możliwość pełnego wykorzystania wszystkich instrumentów prawnych służących kształtowaniu dyscypliny wojskowej, zarówno w zakresie wyróżniania, jak i reagowania dyscyplinarnego.
 
Nowe wojskowe przepisy dyscyplinarne wprowadziły szereg bardzo istotnych zmian w porównaniu z poprzednim systemem prawnym, z którymi to zmianami powinni się zapoznać w odpowiednim zakresie wszyscy żołnierze w czynnej służbie wojskowej.
 
Do najistotniejszych zmian oraz nowych rozwiązań prawnych wprowadzonych ww. przepisami należą:

1)     w kwestiach ogólnych:
a) wyjście naprzeciw oczekiwaniom większości dowódców pododdziałów i kadry wychowawczej, którzy po zapoznaniu się z tymi przepisami ocenili,iż nowe wojskowe przepisy dyscyplinarne są czytelniejsze, bardziej zrozumiałe i łatwiejsze w stosowaniu od dotychczasowych. Uważa tak ponad 90 % żołnierzy, których poddano badaniom ankietowym zarówno przed wejściem w życie tych przepisów, jak i po ich ogłoszeniu (łącznie w 2008 r. i 2010 r. badaniom ankietowym poddano blisko 300 dowódców różnych szczebli dowodzenia),
b) w ramach decentralizacji uprawnień dyscyplinarnych poszerzono grono przełożonych dyscyplinarnych uprawnionych do udzielania wyróżnień oraz reagowania dyscyplinarnego od poziomu dowódcy drużyny (każdego szefa komórki wewnętrzej). Ponadto, na równi z dowódcą jednostki wojskowej, uprawnienia dyscyplinarne uzyskał kierownik instytucji cywilnej, w której pełnią służbę żołnierze, a także w pewnym zakresie Prezydent – Zwierzchnik SZ, który dotychczas nie posiadał żadnych kompetencji w zakresie dyscyplinarnym,

2)     w stosowaniu wyróżnień:
a) zwiększono ogólną liczbę rodzajów wyróżnień dla żołnierzy, pododdziałów, oddziałów i instytucji wojskowych,
b) objęto wyróżnieniami nie tylko żołnierzy w służbie czynnej, lecz również byłych żołnierzy, w tym wprowadzono możliwość wyróżniania pośmiertnie,
c) objęto wyróżnieniami nie tylko pododdziały i oddziały wojskowe, ale również instytucje wojskowe (np. szkoły wojskowe, ośrodki naukowo-badawcze, składnice materiałowe itd.), których osiągnięcia, nie mogły być brane pod uwagę ponieważ nie można ich było zaliczyć do pododdziałów i oddziałów „liniowych”,
d) przyjęto zasadę, zgodnie z którą, jeżeli żołnierz jest ukarany, jego pierwszym wyróżnieniem może być tylko wcześniejsze zatarcie ukarania,
e) utworzono jeden fundusz na wszystkie wyróżnienia, co porządkuje kwestię finansowania wszystkich rodzajów wyróżnień. Ich podstawą będą bowiem wyłącznie przepisy dyscyplinarne. Dla dowódców jednostek wojskowych oznacza to, że posiadają większą swobodę w wyborze odpowiedniego do dokonania żołnierza rodzaju wyróżnienia i sfinansowania tego wyróżnienia z jednej podstawy prawnej,
f)   wprowadzono możliwość jednorazowego wyróżniania dwoma wyróżnieniami za jeden czyn, co pozwala jednocześnie wyróżnić  np. nagrodą pieniężną (materialnie) oraz tytułem honorowym (prestiżowo),

3)     w reagowaniu dyscyplinarnym:
a) poszerzono zakres odpowiedzialności dyscyplinarnej żołnierzy za naruszenia prawa związane ze służbą wojskową. Może ona być ponoszona niezależnie od m.in. odpowiedzialności karnej, korporacyjnej, finansowej, uczelnianej, itd. Podobne przepisy obowiązują od wielu lat w innych służbach mundurowych (m.in. w Policji i Straży Granicznej). Wątpliwości, czy można jednocześnie ukarać za ten sam czyn rozstrzygnął Trybunał Konstytucyjny, wskazując na rozdzielność i niezależność odpowiedzialności ponoszonej z różnych ustaw. Pełne uzawodowienie sił zbrojnych powoduje, iż nie miało uzasadnienia dalsze wyłączanie żołnierzy z zasad ponoszenia odpowiedzialności za naruszenia dyscypliny służbowej, które to zasady obowiązują w innych służbach mundurowych,
b) wprowadzono tzw. „wykroczeń na żądanie”, na podobieństwo „przestępstw wnioskowych”. Zmiana ta pozwala na dyscyplinarne ukaranie żołnierza np. za palenie tytoniu na terenie koszar lub za wykonywanie czynności zawodowych w stanie co najmniej po użyciu alkoholu, podczas gdy do 1 stycznia br. nie można było tego uczynić bez wniosku sądu lub prokuratora wojskowego. Stan ten utrudniał dowódcom niezwłoczną reakcję na m.in. tego rodzaju wykroczenia. Ponadto, w przypadku działania Sił Zbrojnych w „warunkach szczególnych” (czas wojny, udział w akcjach humanitarnych, ratowniczych, poszukiwawczych oraz podczas użycia w misjach poza granicami państwa) każde wykroczenie wymaga rozpatrzenia wyłącznie dyscyplinarnego, bez konieczności angażowania w ukaranie sprawcy - Żandarmerii Wojskowej lub prokuratury wojskowej,
c) kompleksowo uregulowano szczegółowy tryb postępowania w sprawach stosowania dyscyplinarnych środków zapobiegawczych, a także rodzaje, zakres, przypadki, warunki i sposób dokonywania badań, koniecznych do ustalenia zawartości alkoholu lub narkotyku w organizmie żołnierza, w tym zabiegów pobrania krwi, co pozwala na stosowanie nowego środka zapobiegawczego – niedopuszczenia do wykonywania czynności służbowych oraz osadzenia w izbie zatrzymań żołnierza będącego w stanie nietrzeźwości lub odurzenia,
d) stworzono podstawy prawne do zniesienia wojskowych aresztów dyscyplinarnych i utworzenia w obiektach niektórych z nich 17 izb zatrzymań spełniających funkcje karne, dyscyplinarne i porządkowe,
w tym osadzania nietrzeźwych lub odurzonych żołnierzy i wykonywania kary aresztu izolacyjnego, wymienionego w szczególnych warunkach,
e) znacznie uproszczono procedury postępowania dyscyplinarnego. Najistotniejszym rozwiązaniem w tym względzie jest wprowadzenie dwóch trybów tego postępowania: uproszczonego i zwykłego. W przypadku sprawy nie budzącej wątpliwości przełożony dyscyplinarny może prawomocnie ukarać obwinionego praktycznie w ciągu kilkudziesięciu minut od popełnienia przewinienia. Ukaranie wpisuje się bezpośrednio do karty ukarania żołnierza, która w wielu przypadkach będzie jedynym dokumentem z całego postępowania dyscyplinarnego. W zakresie szybkości rozpatrywania w tego rodzaju sprawach wprowadzony tryb uproszczony przypomina – tryb mandatowy stosowany przez Policję oraz inne służby mundurowe wobec sprawcy wykroczenia. Również do trybu zwykłego w porównaniu do dotychczas stosowanego wprowadzono liczne korekty ułatwiające i odbiurokratyzujące tok postępowania dyscyplinarnego. Zmian upraszczających i ułatwiających procedury dyscyplinarne jest w ustawie znacznie więcej,
f)   w celu skrócenia postępowania dyscyplinarnego wprowadzono również możliwość dobrowolnego poddania się ukaraniu przez obwinionego, co po zaakceptowaniu takiego wniosku pozwala uniknąć m.in. przeprowadzania raportu dyscyplinarnego. Zresztą nowe przepisy określiły, iż w zasadzie tylko przy ukaraniu jest wymagane przeprowadzenie raportu dyscyplinarnego.
g) umożliwiono przełożonym orzekanie pod nieusprawiedliwioną nieobecność obwinionych, którzy dotychczas usiłowali (często skutecznie) uniknąć odpowiedzialności dyscyplinarnej udając się na kilkumiesięczne zwolnienia chorobowe,
h) zmniejszono liczbę uczestników raportu dyscyplinarnego,
i)  wydłużono i uelastyczniono krótkie (półroczne) okresy przedawnienia i zatarcia ukarania, które były często przyczyną uniknięcia odpowiedzialności dyscyplinarnej i konsekwencji z niej wynikających,
j)    wprowadzono możliwość zawieszania postępowań dyscyplinarnych np. w związku z usprawiedliwioną nieobecnością obwinionego żołnierza,
k) uproszczono sposób wykonywania kar i środków dyscyplinarnych,
l)  czytelniej uregulowano tryb uchylania lub zmiany prawomocnych orzeczeń dyscyplinarnych,
m)wprowadzono pełniejszą likwidację skutków niesłusznego ukarania. Niezwykle ważnym jest zapewnienie żołnierzowi, któremu zostanie uchylona lub zmieniona kara np. usunięcia z zawodowej służby wojskowej możliwości ponownego powołania do niej i wypłacenia odszkodowania za utracone zarobki,
n) zmniejszono liczbę dokumentów wymaganych do opracowania w ramach reagowania dyscyplinarnego, a wszystkie te które mogłyby okazać się przydatne w toku postępowania dyscyplinarnego zostały opracowane jako wzory formularzy i załączone do odpowiednich rozporządzeń,
o) dokonano zmian w ewidencji dyscyplinarnej, w tym poprzez umożliwienie prowadzenia jej w systemie teleinformatycznym.

Niezależnie od powyższego, w związku z pojawiającymi się wątpliwościami informuje się, iż:
1.     Nagrody pieniężne z wojskowych przepisów dyscyplinarnych (art. 11 ust. 1 pkt 7 i ust. 6 ustawy o dyscyplinie wojskowej w zw. z § 10 ust. 1 pkt 7 ww. rozporządzenia o wyróżnianiu [...]) mogą być udzielane wyłącznie w drodze wyróżnienia za konkretne zasługi, a nie np. „z okazji ....”. Ich finansowanie odbywa się z nowoutworzonego funduszu na wyróżnienia (§304 klasyfikacji wydatków), innego niż te, z których wypłacane sąnagrody uznaniowe i zapomogi określone ustawie z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (art. 84) oraz nagrody i zapomogi określone ustawie z dnia 17 grudnia 1974 r.o uposażeniu żołnierzy niezawodowych (art. 4). Informuję również, że pomimo użycia w tych ustawach pojęć „nagroda i „nagroda uznaniowa” oraz podobnych do stosowanych przy wyróżnianiu kryteriów ich przyznawania – nie są one wyróżnieniami i dlatego też nie podlegają w żadnej sytuacji zaewidencjonowaniu w karcie wyróżnień żołnierza prowadzonej na podstawie wojskowych przepisów dyscyplinarnych,
2.     Sposób wynagradzania rzeczników dyscyplinarnych na podstawie § 12 rozporządzenie MON z dnia 8 lutego 2010 r. w sprawie regulaminu postępowania dyscyplinarnego (Dz. U. Nr 24, poz. 121) obowiązującego od dnia 15 lutego br. obejmuje następujące sytuacje:
a) za samo uczestnictwo w postępowaniu dyscyplinarnym, które toczyło się w trybie uproszczonym – rzecznikowi dyscyplinarnemu, biorącemu udział w raporcie dyscyplinarnym przysługuje wyłącznie 1%najniższego uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego (i to niezależnie od tego czy udało się w tym trybie ukarać obwinionego czy też złożył on sprzeciw i sprawa przeszła do rozpatrzenia już przez innego przełożonego i rzecznika w trybie zwykłym!),
b) za samo uczestnictwo w postępowaniu dyscyplinarnym, które toczyło się w trybie zwykłym tj. bez przeprowadzania w tym trybie czynności wyjaśniających (I instancja), uzupełnienia materiału dowodowego (w postępowaniu odwoławczym), zbadania przesłanek w celu wzruszenia prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego – rzecznikowi dyscyplinarnemu, wyznaczonemu w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego do uczestnictwa w tym postępowaniu przysługuje wyłącznie 1% najniższego uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego,
c)   jeżeli oprócz uczestnictwa w postępowaniu dyscyplinarnym w trybie zwykłym rzecznik dyscyplinarny wyznaczony w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego do uczestnictwa w tym postępowaniu wykonywał, na polecenie przełożonego prowadzącego to postępowanie, czynności wyjaśniające (I instancja), uzupełniał materiał dowodowy (w postępowaniu odwoławczym), badał przesłanki w celu wzruszenia prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego – rzecznikowi dyscyplinarnemu, temu przysługuje również 3%najniższego uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego. Tj. razem temu rzecznikowi przysługuje wówczas 4% najniższego uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego (1% za uczestnictwo + 3% za wykonywanie dodatkowych czynności),
d) za odtworzenie zaginionej lub zniszczonej w całości albo w części dokumentacji dyscyplinarnej, które rzecznik przeprowadził w toku postępowania dyscyplinarnego niezależnie od wynagrodzenia określonego w sytuacji 2 i 3 rzecznikowi temu przysługuje dodatkowo 3% najniższego uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego,
e) w związku z tym, że nowe przepisy dyscyplinarne pozwalają na udzielenie pomocy pierwszemu (głównemu) rzecznikowi ustanowionemu do uczestnictwa w postępowaniu dyscyplinarnym w trybie zwykłym, przez innego rzecznika, temu drugiemu rzecznikowi, niezależnie czy uczestniczy w sytuacji 2, 3 czy 4 przysługuje wyłącznie 1% najniższego uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego.
 
Informuję ponadto, że treść wszystkich aktualnych wojskowych przepisów dyscyplinarnych została zamieszczona:
 
1)       na stronie internetowej DWiPO (www.wojsko-polskie.pl) w katalogach:
a)        Dyscyplina Wojskowa/Akty Prawne;
b)        Akty prawne-pliki do pobrania;
2)       w sieci MIL-WAN na portalu resortu obrony narodowej pod adresem http://portal.ron.int/ w dzialeDokumenty/Dyscyplina Wojskowa.