Autor: DWiPO MON

W dniu 4 lutego 2006 r. w Kaplicy Zamku Królewskiego w Warszawie, gdzie znajduje się urna z sercem Tadeusza Kościuszki, odbyły się z udziałem wojskowej asysty honorowej się uroczystości z okazji 260 rocznicy urodzin Generała. W uroczystościach wzięły udział m.in. delegacje Ministerstwa Obrony Narodowej, Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Dowództwa Wojsk Lądowych, 1 Warszawskiej Dywizji Zmechanizowanej, 1 Warszawskiej Brygady Pancernej, Żandarmerii Wojskowej, Stowarzyszenia Budowy Pomnika Tadeusza Kościuszki.

Tadeusz Kościuszko urodził się 4 lutego 1746 roku we wsi Miereczowszczyzna w powiecie słonimskim na Polesiu. Po ukończeniu szkoły Rycerskiej w Warszawie, studiował we Francji inżynierię wojskową. W latach 1776-83 przebywał w Ameryce, gdzie brał udział w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych. W okresie konfederacji targowickiej dowodził dywizją wojsk koronnych w wojnie polsko-rosyjskiej. Po przystąpieniu króla Stanisława Poniatowskiego do konfederacji targowickiej podał się do dymisji i wyemigrował do Saksonii. Wrócił w do kraju w marcu 1974 r. na wieść o przygotowywaniu powstania narodowego. Zaczęło się ono przysięgą Kościuszki na Rynku Głównym w Krakowie 24 marca 1794 r. Później była zwycięska bitwa pod Racławicami, Uniwersał Połaniecki, a następnie klęski w bitwach pod Szczekocinami i Maciejowicami, gdzie ranny Kościuszko odstał się do rosyjskiej niewoli. Uwolniony przez cara Pawła I wyjechał do Stanów Zjednoczonych, po dwóch latach wrócił do Europy i osiadł w Berville we Francji. W czasie zmagań napoleońskich pozostał na uboczu nie ufając cesarzowi Francuzów. Pod koniec życia przeniósł się do Solury w Szwajcarii gdzie zmarł 15 października 1817 r. W Solurze przywiązał się do rodziny Franciszka Ksawerego Zeltnera. Szczególnymi zaś względami darzył jego córkę Emilię. Zwyczajem sięgającym w Polsce co najmniej XVII wieku, a utrzymującym się do poprzedniego stulecia, dostojnicy państwowi oraz inne wybitne osobistości przekazywali swoje serce świątyniom lub klasztorom, polecali złożyć je w swoich zamkach, sprowadzić do kraju i umieszczać w mogiłach najbliższych im osób. Według tradycji utrwalonej w literaturze, lecz nie popartej dokumentami, Kościuszko pozostawił swe serce córce przyjaciół z Solury.

Zabalsamowane ciało Naczelnika pochowano uroczyście 19 października 1817 r. w podziemiach pojezuickiego kościoła w Solurze, skąd w następnym roku przewieziono je do Krakowa i złożono w grobach królewskich na Wawelu.

Zabalsamowane serce Tadeusza Kościuszki umieszczone w majolikowej wazie przebyło długą drogę ze Szwajcarii do Włoch i z powrotem, by po upływie 110 lat od jego śmierci przez Austrię i Czechosłowację wrócić do oswobodzonej Ojczyzny. Początkowe etapy tej niezwykłej podróży nie są do końca zbadane, wiążą się jednak z historią rodziny Zeltnerów.

Dopiero Muzeum Narodowe Polskie założone w Rapperswilu w 1870 r. rozpoczęło starania w celu odzyskania serca Tadeusza Kościuszki. Udało się to w 15 października 1895 r. kiedy to delegat Muzeum Aleksander Szczawiński-Brochocki i towarzyszący mu Arrigo Boito przywieźli urnę z sercem Kościuszki z Vezii do Raperswilu. Dwa dni później po uroczystym nabożeństwie odprawionym w miejscowym kościele umieszczono urnę tymczasowo w górnej kondygnacji baszty narożnej zamku – siedziby Muzeum. 11 sierpnia 1897 r. odbyła się ceremonia złożenia serca Kościuszki w specjalne zbudowanym mauzoleum.

W 1921 r. sejm Rzeczypospolitej Polskiej powziął rezolucję wzywającą rząd do wszczęcia starań o przeniesienie z Rapperswilu na Wawel naszej relikwi narodowej. Sześć lat później Szwajcarzy żegnali serce Tadeusza Kościuszki wydobyte z mauzoleum. 15 października 1927 r. po południu przedstawiciele władz państwowych, wojska i społeczeństwa powitali relikwie narodową na Dworcu Głównym w Warszawie. Wyjętą z wagonu kasetę zawierającą urnę z sercem Kościuszki, przykrytą sztandarem, przeniesiono przed frontem kompanii honorowej 36 pułku piechoty, przy dźwiękach hymnu narodowego, do powozu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. W drodze do Zamku towarzyszył jej szwadron szwoleżerów.

W zamku odbyła się połączona z nabożeństwem ceremonia złożenia serca Tadeusza Kościuszki w dawnej Kaplicy Królewskiej, wtedy kaplicy domowej Prezydenta. Prezydent Ignacy Mościcki miał ostatecznie zdecydować o tym, gdzie ostatecznie zostanie umieszczone serce Naczelnika: na Wawelu, w warszawskiej Katedrze Św. Jana, w Muzeum Wojska Polskiego czy w Świątyni Opatrzności.

Do wybuchu II wojny światowej pozostawało ono w Zamku. 7 lub 8 września 1939 r. kustosz Kazimierz Brokl przeniósł kasetę z sercem Kościuszki z Kaplicy zamkowej do skarbca katedry Św. Jana.

Wydobyta z ruin Katedry, zburzonej w czasie powstania, nosiła ślady ognia i prób wyłamania wieka. Po tymczasowym zabezpieczeniu została umieszczona w dawnym Kościele karmelitów przy Krakowskim Przedmieściu.

W 1960 r. serce Kościuszki przeniesiono do odbudowanej Katedry. Trzy lata później proboszcz Katedry przekazał je do Muzeum Narodowego w Warszawie jako część uratowanego Zamku Królewskiego.

9 lutego 1971 r. serce Kościuszki znalazło się w Pałacu na Wyspie w Łazienkach – oddziale Muzeum Narodowego. 13 czerwca 1983 r. kustosz Zamku Królewskiego Pani Danuta Łuniewicz – Koper przejęła je stamtąd i przewiozła do Zamku. 31 sierpnia 1984 r., po wykonaniu prac renowacyjnych, urna z sercem Tadeusza Kościuszki z zachowaniem ceremoniału wojskowego wróciła do Kaplicy Zamku Królewskiego.

Udostępniający: achim
Czas udostępnienia: 2006-02-06 13:38:33
Czas wytworzenia: 2006-02-06 13:38:33