Autor: MON

 

 

Siły Zbrojne RP już wcześniej miały, oprócz zadania obrony niepodległości państwa, także zadania związane z udziałem w zwalczaniu klęsk żywiołowych, działaniach antyterrorystycznych, akcjach poszukiwawczych, akcjach ratowania życia ludzkiego oraz w oczyszczaniu terenów z materiałów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego.

 

Ustawą z dnia 27 sierpnia 2009 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw wprowadzono możliwość udziału Sił Zbrojnych RP w realizacji przedsięwzięć wykonywanych w ramach zarządzania kryzysowego, w tym z wykorzystaniem żołnierzy rezerwy z Narodowych Sił Rezerwowych (NSR), na podstawie nadanych im przydziałów kryzysowych. Uwzględniając potencjał i możliwości organizacyjne Sił Zbrojnych RP rozszerzono ich zadania także o przedsięwzięcia związane z ochroną mienia oraz ochroną zdrowia i życia ludzkiego, co stanowi istotny element zarządzania kryzysowego (art. 3. ust. 2).

 

 

Najistotniejszą zmianą jest inny sposób i zakres spełniania obowiązku służby wojskowej, który obecnie polega na ochotniczym pełnieniu służby przygotowawczej, pełnieniu okresowej służby wojskowej przez żołnierzy rezerwy oraz odbywaniu ćwiczeń wojskowych przez żołnierzy rezerwy (art. 55 ust. 1).

 

Poza tym doprecyzowano zakres spełniania powszechnego obowiązku obrony o problematykę wykonywania zadań w ramach nadanych przydziałów kryzysowych, przydziałów mobilizacyjnych oraz pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych. W nowych przepisach uwzględnia się też nową formę edukacji dla bezpieczeństwa zamiast przysposobienia obronnego oraz możliwość odbywania ćwiczeń w jednostkach organizacyjnych przewidzianych do militaryzacji (art. 4 ust. 2).

 

 

Zakres administrowania rezerwami osobowymi dla celów powszechnego obowiązku obrony został zmieniony. Zamiast „poboru” przeprowadzana jest „kwalifikacja wojskowa” (art. 23).

 

Rejestracja została utrzymana, ale zmienił się jej charakter. Do czasu nowelizacji ustawy mężczyźni, którzy ukończyli 18 lat mieli obowiązek stawić się do rejestracji osobiście. Obecnie rejestrację prowadzi się na podstawie danych osobowych uzyskanych z ewidencji ludności prowadzonej przez wójtów lub burmistrzów (prezydentów miast). Prowadzenie rejestracji nie wymaga zgłoszenia się, zgody lub powiadomienia osoby, której ona dotyczy (art. 31). 

 

W terminologii prawnej także termin „poborowy” zastąpiono terminem „osoba podlegająca stawieniu się do kwalifikacji wojskowej”.

 

Kwalifikacja wojskowa zdecydowanie różni się od poboru. Pobór miał na celu, oprócz czynności ewidencyjnych i określenia zdolności do służby wojskowej, przede wszystkim przygotowanie zasobów osobowych, przeznaczonych do odbycia zasadniczej służby wojskowej lub służby w obronie cywilnej, udzielanie odroczeń zasadniczej służby wojskowej oraz przyjmowanie wniosków o przeznaczenie do służby zastępczej. W czasie kwalifikacji wojskowej określana jest zdolność do służby wojskowej, zakładana ewidencja wojskowa oraz wydawane wojskowe dokumenty osobiste. Można także składać wnioski o przeznaczenie do służby zastępczej w czasie, gdy ona funkcjonuje. Istotnym nowym przedsięwzięciem realizowanym w trakcie kwalifikacji wojskowej jest prowadzenie rekrutacji do ochotniczych form służby wojskowej. Kwalifikacja wojskowa kończy się przeniesieniem osób podlegających stawieniu się do kwalifikacji wojskowej do rezerwy i wydaniem na ich wniosek zaświadczeń o uregulowanym stosunku do służby wojskowej (art. 32).

 

 

Terenowymi organami administracji wojskowej są: dowódcy okręgów wojskowych, szefowie wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowi komendanci uzupełnień. Są oni terenowymi organami wykonawczymi Ministra Obrony Narodowej w sprawach operacyjno-obronnych i rządowej administracji niezespolonej (art. 14 ust. 1).

 

Ich zadania zostały uszczegółowione i poszerzone o koordynowanie udziału jednostek wojskowych w zarządzaniu kryzysowym, w ochronie mienia i zdrowia ludzkiego, adekwatnie do zmiany zadań całych Sił Zbrojnych RP. Szefowie wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowi komendanci uzupełnień otrzymali dodatkowo zadania w zakresie rekrutacji do ochotniczych form służby wojskowej, promocji obronności i służby wojskowej, koordynacji gromadzenia zasobów osobowych na potrzeby Narodowych Sił Rezerwowych oraz aktywizacji zawodowej żołnierzy zwolnionych z czynnej służby wojskowej (rekonwersji) (art. 14 ust. 2, 3 i 4).

 

 

W nowych przepisach doprecyzowano właściwość wojskowych komisji lekarskich w zakresie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej, zakres podmiotowy, tryb i przypadki kierowania osób do tych komisji (art. 29). Zmiany wynikają z faktu uwzględnienia w przepisach nowelizowanej ustawy nowych kategorii osób podlegających obowiązkowi służby wojskowej, czyli „osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy” (nowa definicja żołnierzy rezerwy została zawarta w zmienionym art. 99) oraz innych osób, w tym kobiet, nie podlegających obowiązkowi stawienia się do kwalifikacji wojskowej (a dawniej do poboru).

 

 

Problematyka ta znalazła rozwiązanie w znowelizowanych przepisach ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej („duża nowelizacja”). Stanowią one, że osoby uznane za zdolne do czynnej służby wojskowej można powołać do odbycia zasadniczej służby wojskowej, w tym również w trybie ochotniczym, wyłącznie w okresie trwania obowiązku jej odbywania. Osoby podlegające powołaniu, w tym również w trybie ochotniczym, do odbycia zasadniczej służby wojskowej, po upływie okresu trwania obowiązku jej odbywania, wojskowy komendant uzupełnień przenosi do rezerwy. (art. 47a ust.1 i 2).

 

Zatem osoby, które nie odbyły służby wojskowej w okresie jej obowiązywania, nie zostaną powołane do jej odbycia i będą miały uregulowany stosunek do służby wojskowej.

 

Obowiązki obywateli w zakresie kwalifikacji wojskowej określono w art. 32 ust. 1-5, natomiast jej zakres przedmiotowy w art. 32 ust. 6 ustawy.

 

Zgodnie z tymi przepisami obowiązek stawienia się do kwalifikacji wojskowej w określonym terminie i miejscu mają mężczyźni, którzy w danym roku kalendarzowym kończą dziewiętnaście lat życia. Obowiązek ten trwa do końca roku kalendarzowego, w którym osoba kończy dwadzieścia cztery lata życia. Do kwalifikacji wojskowej mogą stawić się również ochotnicy, w tym kobiety, do końca roku, w którym kończą dwadzieścia cztery lata życia, niezależnie od posiadanych kwalifikacji i wykształcenia, jeżeli ukończyli co najmniej osiemnaście lat życia. Stawienie się do kwalifikacji wojskowej obejmuje stawienie się przed wójtem lub burmistrzem (prezydentem miasta), powiatową komisją lekarską oraz wojskowym komendantem uzupełnień.

 

W ramach kwalifikacji wojskowej wykonuje się czynności związane ze sprawdzeniem tożsamości, ustaleniem zdolności do czynnej służby wojskowej, wstępnym przeznaczeniem do poszczególnych form powszechnego obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, założeniem lub aktualizacją ewidencji wojskowej, wydaniem wojskowych dokumentów osobistych, przeniesieniem osób podlegających stawieniu się do kwalifikacji wojskowej do rezerwy i wydaniem na ich wniosek zaświadczeń o uregulowanym stosunku do służby wojskowej.

 

W razie niestawienia się do kwalifikacji wojskowej bez uzasadnionej przyczyny, wójt lub burmistrz (prezydent miasta) z urzędu albo na wniosek przewodniczącego powiatowej komisji lekarskiej lub wojskowego komendanta uzupełnień nakłada na osobę podlegającą kwalifikacji wojskowej grzywnę w celu przymuszenia, albo zarządza przymusowe doprowadzenie przez Policję do kwalifikacji wojskowej w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

 

 

Do czasu „dużej nowelizacji” ustawy obowiązywał przepis pozwalający nie poddawać badaniom lekarskim osób podlegających stawieniu się do kwalifikacji wojskowej o znacznym stopniu niepełnosprawności, niezdolnych do pracy lub nawet do samodzielnej egzystencji, jeżeli przedstawiły komisji wypis z treści orzeczenia stwierdzającego tę niezdolność lub niepełnosprawność, wydanego na podstawie innych ustaw. Jednak osoby takie musiały stawić się osobiście i dopiero wówczas mogły zostać zwolnione z badań lekarskich na potrzeby wydania orzeczenia o niezdolności do czynnej służby wojskowej.

 

Obecnie zastąpiono pojęcie „osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej” pojęciem „osób podlegających stawieniu się do kwalifikacji wojskowej”, w wyniku czego wprowadzono faktyczną podstawę do zwolnienia określonych kategorii osób o ustalonej kategorii inwalidztwa i niezdolności do pracy z osobistego stawiennictwa do kwalifikacji wojskowej (art. 26 ust.1c).

 

Udostępniający: Anitas
Czas udostępnienia: 2010-03-08 13:39:20
Czas wytworzenia: 2010-03-08 13:35:00